Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Lipiec - Sierpień 2017 » Wynagrodzenia i świadczenia » Koszty postępowania przed sądem pracy
 
Iwo Klisz

Koszty postępowania przed sądem pracy

Postępowanie przed sądem powszechnym w sprawach cywilnych jest z zasady odpłatne. Dotyczy to także spraw pracowniczych prowadzonych przed sądem pracy.

Odpłatność w praktyce oznacza, że już wszczęcie właściwego postępowania będzie wymagało wniesienia opłaty w odpowiedniej wysokości przez powoda lub wnioskodawcę. W trakcie postępowania mogą pojawić się dalsze koszty sprawy, np. opłaty za zażalenie, apelację, skargę kasacyjną czy wydatki na biegłych, stawiennictwo stron i świadków na rozprawie sądowej. Po zakończeniu sprawy sądowej może pojawić się konieczność zwrotu dla drugiej strony kosztów poniesionych na wynagrodzenie reprezentującego ją zawodowego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego.

Wysokość opłat sądowych zależy od rodzaju sprawy oraz stopnia jej skomplikowania. Te kwestie reguluje ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Z kolei zasady określające to, kto w ostatecznym rozrachunku będzie zobowiązany do pokrycia tych kosztów, określa ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (dalej: kpc). Wysokość wynagrodzenia zawodowych pełnomocników, takie samo zarówno w przypadku adwokatów, jak i radców prawnych, wynika z treści dwóch różnych rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości1.

Kto ponosi koszty sądowe?

Zasadą wynikającą z kpc jest to, że pełne koszty postępowania (opłaty i koszty sądowe, a także wynagrodzenie pełnomocnika) pokrywa strona, która przegrała proces. Wydaje się to bardzo racjonalne, jednak w praktyce, szczególnie w przypadku zwrotu kosztów zawodowych pełnomocników, ta reguła nie jest w pełni respektowana. W związku z tym, że już samo wszczęcie sprawy wymaga poniesienia pewnych opłat, a na tym etapie jeszcze nie wiadomo, która ze stron przegra sprawę, do dokonania opłaty jest zobowiązana ta strona, która wnosi do sądu pismo podlegające opłacie, czyli np. pozew, zażalenie, apelację. Podobnie odpowiednie koszty ponosi strona, której czynność procesowa wymaga dokonania wydatków, np. wnosi o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego.

Dopiero w orzeczeniu kończącym sprawę sąd rozstrzyga o tym, kto ma ponieść koszty postępowania, i zasądza na rzecz strony wygrywającej odpowiednią kwotę.

Przykład 1

Pracownik, dochodząc roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych przeciwko pracodawcy, wniósł opłatę sądową w kwocie 4000 zł. Jeśli jego żądanie okaże się uzasadnione, sąd zasądzi od pracodawcy na rzecz pracownika zwrot tej opłaty. Gdy powództwo zostanie oddalone, sąd nie będzie orzekał o tych kosztach, ponieważ uiściła je strona, która ostatecznie przegrała sprawę – pracownik.

Wysokość opłat sądowych

W sprawach pracowniczych opłaty sądowe mają charakter stosunkowy, czyli ich wysokość zależy od tzw. wartości przedmiotu sporu (dalej: wps). W wyjątkowych sytuacjach opłata może być stała. Najczęściej opłaty stosunkowe wynoszą 5% wps (w przypadku pozwu i apelacji) lub odpowiednią część tej wartości, np. połowa tej wartości w przypadku sprzeciwu od wyroku zaocznego, czwarta część tej opłaty w przypadku pozwu w postępowaniu nakazowym lub piąta część tej opłaty w przypadku zażalenia.

Opłata stosunkowa nie może być niższa niż 30 zł i wyższa niż 100 000 zł.

Ustalenie prawidłowej wartości opłaty sądowej wymaga określenia wps w konkretnej sprawie. W sprawach pracowniczych pracownik wnoszący pozew jest zwolniony od opłat sądowych w sytuacji, w której wps wynosi nie więcej niż 50 000 zł. W przypadku pewnych typowych dla prawa pracy roszczeń (np. związanych z bezprawnym rozwiązaniem umowy o pracę), to, w jaki sposób pracownik sformułuje żądanie pozwu, ma bezpośredni wpływ na ustalenie wps w sprawie.

W takich sprawach odpowiednia redakcja pozwu pozwoli pracownikowi na uniknięcie opłat sądowych.

W przypadku roszczeń pieniężnych wps stanowi dochodzona kwota. W sprawie, w której pracownik żąda zapłaty 25 000 zł tytułem ekwiwalentu za zaległy urlop wypoczynkowy, ta kwota będzie stanowiła wps. Kiedy pracownik będzie dochodził odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę, wps będzie kwota dochodzonego odszkodowania.

[...]

Iwo Klisz
adwokat, specjalista prawa pracy, prowadzi blog ekspercki wypowiedzenie-umowy-o-prace.pl

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.