Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Lipiec - Sierpień 2017 » Czas pracy » Naruszenie przepisów o czasie pracy
 
Joanna Stępniak

Naruszenie przepisów o czasie pracy

Pracodawca, przygotowując harmonogram czasu pracy, musi uwzględnić szereg zasad dotyczących m.in. dobowej i tygodniowej normy czasu pracy. Zobowiązują go do tego liczne przepisy, ich nieprzestrzeganie niesie za sobą poważne konsekwencje prawne.

Rys. B. Brosz

Planowanie i rozliczanie czasu pracy pracowników w sposób naruszający przepisy o czasie pracy stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika. W szczególnych przypadkach, gdy działaniom pracodawcy lub osoby działającej w jego imieniu można zarzucić złośliwość lub uporczywość w działaniu, może im zostać postawiony zarzut popełnienia przestępstwa. Odpowiedzialność wykroczeniową i karną może ponosić zarówno pracodawca, jak i działający w jego imieniu kierownik.

Odpowiedzialność wykroczeniowa

Właściwy do orzekania w sprawach o wykroczenia przeciwko prawom pracownika jest sąd rejonowy. Kompetencje oskarżycielskie i mandatowe przysługują właściwym miejscowo inspektorom pracy. Do uprawnień inspekcji pracy na mocy art. 10 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy należy m.in.:

  • ściganie wykroczeń przeciwko prawom pracownika określonych w ustawie z dnia 26 zerwca 1974 r. Kodeks pracy (dalej: kp);
  • wykroczeń, o których mowa w art. 119–123 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy;
  • innych wykroczeń, gdy ustawy tak stanowią;
  • udział w postępowaniu w tych sprawach w charakterze oskarżyciela publicznego.

Jeżeli inspektor pracy stwierdzi, że dany czyn pracodawcy lub osoby działającej w jego imieniu wypełnia znamiona wykroczenia, może skierować wniosek o ukaranie do sądu.

Zamiast skierowania do właściwego sądu wniosku o ukaranie inspektor pracy może nałożyć, w sprawach o wykroczenia przeciwko prawom pracownika, grzywnę w drodze mandatu karnego. W tym przypadku sankcją jest grzywna nakładana w drodze postępowania mandatowego. Inspektor pracy w postępowaniu mandatowym może nałożyć grzywnę w wysokości do 2000 zł. Jeżeli ten sam pracodawca zostanie ukarany co najmniej dwukrotnie za wykroczenie przeciwko prawom pracownika określonym w przepisach kp i popełni w ciągu dwóch lat od dnia ostatniego ukarania wykroczenie przeciwko prawom pracownika – zostanie ukarany grzywną do 5000 zł.

Odpowiedzialność wykroczeniową z art. 281 pkt 5 kp ponosi pracodawca lub osoba działająca w jego imieniu, która narusza przepisy o czasie pracy. W przypadku pracodawców będących jednostkami organizacyjnymi, zgodnie z art. 31 § 1 kp, czynności w sprawach z zakresu prawa pracy dokonuje osoba lub organ zarządzający tą jednostką albo inna wyznaczona do tego osoba. W praktyce zatem pracodawca może uwolnić się od odpowiedzialności za prawidłowe organizowanie czasu pracy pracowników, powierzając uprawnienia w tym zakresie wyznaczonemu przez siebie kierownikowi.

Oznacza to, że osobą odpowiedzialną za zgodne z przepisami planowanie i rozliczanie czasu pracy pracowników może być zarówno pracodawca, jak i wskazana przez niego osoba, np. dyrektor departamentu, kierownik działu czy sekcji.

Przeniesienie na kierownika odpowiedzialności za zgodne z przepisami organizowanie czasu pracy bezpośrednio podległych mu pracowników musi być dokonane w sposób niebudzący wątpliwości. Nazwa stanowiska pracy (np. kierownik działu kadr i płac) nie przesądza bowiem automatycznie o odpowiedzialności w sprawach z zakresu prawa pracy. Konieczne jest wyraźne powierzenie zadań kierowniczych. Z upoważnienia powinien wynikać przede wszystkim skonkretyzowany zakres tej odpowiedzialności.

Wskazania osoby działającej w imieniu pracodawcy w zakresie organizacji czasu pracy można dokonać w treści umowy o pracę, w drodze pisemnego upoważnienia do pełnienia czynności z tego zakresu lub w obowiązującym w firmie akcie wewnątrzzakładowym, np. w regulaminie pracy.

[...]

Joanna Stępniak
adwokat, były koordynator czasu pracy i wypłat wynagrodzeń w Departamencie Prawnym GIP, szkoleniowiec, autor licznych publikacji

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.