Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Lipiec - Sierpień 2017 » Czas pracy » Nierespektowanie przepisów o pracy nadliczbowej
 
Marcin Wilski

Nierespektowanie przepisów o pracy nadliczbowej

Od wielu lat jako główną przyczynę ujawnionych naruszeń w zakresie wypłaty wynagrodzeń za pracę wymienia się brak środków finansowych na wypłatę oraz nieznajomość przepisów. Rzadziej powodem naruszeń jest przyjęcie nieprawidłowej metody naliczania świadczeń lub pomyłki w obliczeniach1.

Pojawiają się argumenty odnośnie do konieczności doprecyzowania przepisów w zakresie rozumienia niektórych pojęć prawnych, np. „normalnego wynagrodzenia” (art. 1511 § 1 kp) w aspekcie jego wypłaty za pracę w godzinach nadliczbowych. Materiał orzeczniczy wskazuje na trudności pracodawców w zidentyfikowaniu znaczenia „wyodrębnionej komórki organizacyjnej” oraz „zarządzania” (kierowania) nią w znaczeniu, jakim tymi terminami posłużył się ustawodawca w art. 1514 § 1 kp. Skutkuje to błędami w sferze wynagradzania za pracę kadry kierowniczej.

Po stronie pracodawców można także dostrzec wyraźne komplikacje dotyczące rozumienia skutków braku zastosowania się do kodeksowej formy wprowadzenia w życie poszczególnych systemów czasu pracy, zwłaszcza zadaniowego. Wpływa to bezpośrednio na prawidłowość wynagradzania osób świadczących w ich ramach pracę. Ponadto brak szczegółowych przepisów regulujących formę prowadzenia ewidencji czasu pracy jest często przyczyną sporów sądowych odnośnie do faktycznego wymiaru czasu pracy. Pracownicy zarzucają swym pracodawcom zmuszanie do pracy ponad normatywny czas pracy, stosowanie błędnych rozwiązań organizacyjnych, co w efekcie prowadzi do nierespektowania uprawnień pracowniczych do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe.

Kadra kierownicza

Nie gasną spory sądowe, czy w konkretnym przypadku do pracowników należało stosować art. 1514 § 1 kp, który stanowi, że zarządzający w imieniu pracodawcy zakładem pracy i kierownicy wyodrębnionych komórek organizacyjnych wykonują, w razie konieczności, pracę poza normalnymi godzinami pracy bez prawa do wynagrodzenia oraz dodatku z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych. Pracodawcy prawdopodobnie albo błędnie kwalifikują pracę kadry kierowniczej, albo świadomie stwarzają takie rozwiązania organizacyjne, które w skutkach prowadzą do uszczuplenia prawa do wynagrodzenia tych osób.

Funkcję (zadania) „kierownika wyodrębnionej komórki organizacyjnej” zgodnie z art. 1514 § 1 kp trzeba odnosić tylko do osób sprawujących funkcję zarządzania, posiadających relatywnie podobną pozycję do pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy (pomniejszoną do skali wyodrębnionej komórki).

Pracodawcy nie mogą więc nie uwzględniać w systemie wynagradzania za godziny nadliczbowe kierowników każdej komórki organizacyjnej. W art. 1514 § 1 kp chodzi o „wyodrębnioną komórkę”, co powinno wynikać z istotnych cech organizacyjnych dotyczących zarządzania zakładem pracy, przejawiać się względną jej samodzielnością, wyodrębnieniem w akcie określającym strukturę w zakładzie pracy. Z tym jednym zastrzeżeniem, że orzecznictwo dopuszcza w pewnych okolicznościach stworzenie ad hoc takiej komórki organizacyjnej.

Podobnie okoliczność, że umowa o pracę w zakresie opisu zajmowanego stanowiska posługuje się zwrotem „stanowisko kierownicze”, nie powoduje, że w stosunku do tej osoby nie będą miały zastosowania przepisy gwarantujące wypłatę za nadgodziny. W świetle utrwalonego stanowiska sądów pracy o wykonywaniu pracy kierownika komórki organizacyjnej decyduje rodzaj wykonywanych przez niego czynności, które powinny dotyczyć pracy wyodrębnionej komórki organizacyjnej. Trzeba przeanalizować zakres prac objętych działalnością zakładu pracy, gdzie dany pracownik ma wykonywać swoje czynności, zwłaszcza czy polegają one na podejmowaniu decyzji odnośnie do zarządu. Jeśli bowiem zakres pracy danej osoby jest zbliżony do pracy innych pracowników, niezajmujących funkcji kierowniczych, to w rezultacie wpływa to na kwalifikację, czy ta osoba pełniła rzeczywiście funkcję kierownika wyodrębnionej komórki organizacyjnej w rozumieniu art. 1514 § 1 kp, a w rezultacie czy była objęta zakresem podmiotowym tego prze­pisu.

[...]

Marcin Wilski
radca prawny, współautor książki „Czas pracy w jednostkach sektora publicznego”

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.