Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Lipiec - Sierpień 2017 » Czas pracy » Planowanie i wykorzystanie urlopu wypoczynkowego
 
Ewa Łukasik

Planowanie i wykorzystanie urlopu wypoczynkowego

Każdemu pracownikowi przysługuje niezbywalne prawo do corocznego nieprzerwanego urlopu wypoczynkowego. Termin wykorzystania tego urlopu nie pozostaje jednak wyłącznie w decyzji pracownika.

Urlopy wypoczynkowe powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów. W pewnych sytuacjach pracodawca może jednak nie sporządzać planu urlopów. Dzieje się tak, gdy:

  • u danego pracodawcy nie działa zakładowa organizacja związkowa,
  • zakładowa organizacja związkowa wyrazi zgodę na odstąpienie przez pracodawcę od obowiązku sporządzania planu urlopów.

Obowiązek sporządzenia planu urlopów mają zatem pracodawcy, u których działają związki zawodowe, które nie zgodziły się na odstąpienie od ustalania planu urlopów. Przy tworzeniu planu urlopów pracodawca powinien wziąć pod uwagę wnioski pracowników, jak również konieczność zapewnienia normalnego toku pracy u pracodawcy. Urlop wypoczynkowy pracownika powinien być tak zaplanowany, aby przynajmniej jedna jego część trwała nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych. Plan urlopów jest wiążący dla pracowników i pracodawcy od momentu jego ogłoszenia w sposób przyjęty u danego pracodawcy.

Plan urlopów powinien uwzględniać wszystkie rodzaje urlopów wypoczynkowych, a więc: urlop bieżący, zaległy i uzupełniający z wyjątkiem urlopu na żądanie, gdyż z zasady o terminie tego urlopu decyduje jednostronnie pracownik.

Przepisy nie nakazują pracodawcy sporządzania jednego planu na cały rok. Plan urlopów należy sporządzić przed rozpoczęciem okresu, którego plan dotyczy. Pracodawca może więc przygotować np. półroczne lub kwartalne plany urlopowe.

Urlopy udzielane niezależnie od planu

Niezależnie od planu urlopów pracodawca zawsze jest zobowiązany uwzględnić wnioski urlopowe następujących grup pracowników (pracodawca jest związany wnioskiem pracownika zarówno co do wymiaru, jak i terminu urlopu):

  • pracownic występujących o udzielenie urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim;
  • pracowników (ojców wychowujących dziecko), występujących o udzielenie urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po zakończeniu urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego lub ojcowskiego;
  • młodocianych uczęszczających do szkół, którzy występują z wnioskiem o udzielenie urlopu podczas ferii szkolnych.

Pracodawca z kolei, niezależnie od planu urlopów oraz braku wniosku pracownika, może jednostronnie zdecydować o obowiązku wykorzystania przez pracownika urlopu wypoczynkowego w okresie wypowiedzenia umowy o pracę (dotyczy to zarówno urlopu bieżącego, jak i zaległego), a także w przypadku gdy pracownik odmawia wykorzystania zaległego urlopu wypoczynkowego w terminie do 30 września następnego roku.

Wniosek o udzielenie urlopu

W przypadku gdy u pracodawcy nie sporządza się planu urlopów, ustalenie terminu urlopu wypoczynkowego następuje w trybie indywidualnym w porozumieniu z pracownikiem. Decyzja o udzieleniu urlopu wypoczynkowego należy do pracodawcy. Pracodawca nie jest związany wnioskami urlopowymi pracowników i nie musi ich uwzględniać, jeżeli w jego ocenie spowodują one zakłócenie normalnego, nieprzerwanego toku pracy. Wyjątek, w którym pracodawca jest zobowiązany uwzględnić wniosek urlopowy pracownika, dotyczy urlopu wypoczynkowego, którego na wniosek pracownicy lub pracownika-ojca należy mu udzielić bezpośrednio po urlopie macierzyńskim, rodzicielskim oraz ojcowskim, a także urlopu pracownika młodocianego w okresie ferii szkolnych.

Z drugiej strony pracodawca nie powinien odmawiać pracownikowi udzielenia urlopu wypoczynkowego, jeżeli odmowa taka nie miałaby żadnego uzasadnienia. Jak wskazał bowiem SN w wyroku z 12 sierpnia 2004 r. (III PK 32/04), stosunek pracy jest oparty na zasadzie równości stron, a zatem pracodawca nie może bez naprawdę ważnej przyczyny odmawiać pracownikom udzielenia urlopu wypoczynkowego w terminach przewidzianych w kp.

[...]

Ewa Łukasik
ekspert prawa pracy

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.