Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Lipiec - Sierpień 2017 » Wynagrodzenia i świadczenia » Rozliczanie godzin nadliczbowych pracowników samorządowych
 
Olgierd Kucharski

Rozliczanie godzin nadliczbowych pracowników samorządowych

Zagadnienie pracy w godzinach nadliczbowych często powoduje problemy. Podobnie jest w odniesieniu do pracowników samorządowych, których sytuacja jest regulowana nieco inaczej niż pracowników podlegających wyłącznie przepisom kp.

Pojęcie godzin nadliczbowych znajduje się w art. 151 § 1 kp. Ta definicja ma jednak zastosowanie do pracowników samorządowych, ponieważ art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (dalej: uops) stanowi, że w sprawach nieuregulowanych przepisami uops stosuje się odpowiednio przepisy kp. Dlatego należy uznać, że skoro w uops posłużono się pojęciem godzin nadliczbowych, ale ich nie zdefiniowano, to w tym zakresie odwołujemy się do regulacji kp.

Systemy czasu pracy

Zgodnie z art. 151 § 1 kp pracą w godzinach nadliczbowych jest praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także przedłużony dobowy wymiar czasu pracy wynikający z obowiązujących pracownika systemu i rozkładu czasu pracy. W stosunku do pracowników samorządowych na zasadzie wspomnianego art. 43 ust. 1 uops mogą wystąpić wszystkie systemy i rozkłady czasu pracy przewidziane w kp, jeżeli tylko są spełnione przesłanki do ich zastosowania.

Pomijając szczegóły w tym zakresie, w pewnym skrócie można wskazać, że norma czasu pracy, która jest określona w art. 129 § 1 kp, wskazuje na dopuszczalność pracy do 8 godzin na dobę w przeciętnie 5-dniowym i 40-godzinnym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym. W przypadku stosowania pracy w takim systemie czasu pracy (tzw. podstawowym) pracą w godzinach nadliczbowych będzie wykonywanie obowiązków przez pracownika powyżej 8 godzin na dobę albo powyżej przeciętnie 5 dni lub 40 godzin w tygodniu w okresie rozliczeniowym.

Prawo pracy pozwala również na stosowanie innych systemów czasu pracy niż tylko podstawowy, co sprowadza się do możliwości planowania pracy pracownikowi powyżej 8 godzin na dobę.

W szczególności będzie to dotyczyło możliwości pracy w systemie równoważnym pozwalających na planowanie pracy do 12 godzin na dobę (tzw. równoważny podstawowy – art. 135 kp). W takim przypadku godzinami nadliczbowymi będzie praca powyżej tej przedłużonej normy czasu pracy.

Czasem pojawia się problem z identyfikacją, czy i kiedy wystąpiła praca w godzinach nadliczbowych. Wydaje się, że najprostszym sposobem jest uznanie, że będzie to każda praca wykonywana w innym czasie niż określony w rozkładzie czasu (harmonogramie) pracy danego pracownika. Jest to związane z faktem, że w harmonogramach nie planujemy pracy w godzinach nadliczbowych. W większości jednostek samorządu terytorialnego nie tworzy się harmonogramów czasu pracy, poprzestając na ogólnych zapisach w przepisach wewnątrzzakładowych, które określają, kiedy dana jednostka albo wydział czy grupa pracowników pracuje. Jest do dopuszczalne, zwłaszcza gdy z takich regulacji jednoznacznie wynika, w jakim dniu i ile godzin się pracuje, i dotyczy to wszystkich pracowników objętych tym rozkładem (nie występuje praca zmianowa). Oczywiście takie rozkłady czasu pracy, czy w innych przypadkach harmonogramy czasu pracy, muszą być zgodne z przepisami kp i wewnątrzzakładowymi.

Praca w innym czasie niż wskazany w rozkładzie lub harmonogramie będzie pracą w godzinach nadliczbowych.

Ustawodawca w art. 151 § 1 pkt 1 i 2 kp określa, że praca w godzinach nadliczbowych może wystąpić w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii oraz w razie szczególnych potrzeb pracodawcy.

[...]

Olgierd Kucharski
ekspert prawa pracy, doktor nauk prawnych

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.