Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Lipiec – Sierpień 2018 » Wynagrodzenia i świadczenia » Rekompensowanie pracy nadliczbowej kierownikom jednostek organizacyjnych
 
Marcin Wilski

Rekompensowanie pracy nadliczbowej kierownikom jednostek organizacyjnych

Przyjęta w polskim systemie prawnym forma rekompensaty za pracę w godzinach nadliczbowych kierowników różni się w zależności od tego, czy uprawnienie do niej wynika z przepisów powszechnego prawa pracy, czy też z tzw. pragmatyk służbowych. Te ostatnie jako ustawy szczególne w sposób odmienny od kp regulują stosunki pracy określonych grup zawodowych, zwłaszcza w służbie publicznej.

Rys. B. Brosz

Za kryterium rozróżnienia służy niekiedy rodzaj pracy albo charakter podmiotu zatrudniającego. W przypadku pragmatyk reguły kodeksowe znajdą zastosowanie w sprawach nieuregulowanych w ustawie szczególnej. Najczęściej przepisy regulujące dany stosunek służbowy zawierają właściwe odesłanie do kp (np. art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych; dalej: ups).

Z powodu braku takich przepisów stosowanie kp w zakresie nieuregulowanym w ustawie szczególnej może mieć miejsce na podstawie ogólnej normy art. 5 kp.

Dopuszczalność wypłat

Uzasadnienie dla przyjętej w przepisach szczególnych metody rekompensowania nadgodzin dla kierowników bywa kwestionowane. Podnosi się argumenty o sprzeczności regulacji usc odnośnie do postanowień Europejskiej Karty Społecznej sporządzonej w Turynie 18 października 1961 r. (dalej: EKS) w zakresie, w jakim usc nie przewiduje, wzorem kp, dodatkowego uposażenia za pracę w nadgodzinach dla członków korpusu służby cywilnej. Argumenty te wydają się godne uwagi, zważywszy, że według informacji sprawozdań Szefa Służby Cywilnej zapotrzebowanie na pracę w nadgodzinach w administracji rośnie („Dziennik Gazeta Prawna” 24 kwietnia 2018 r., nr 80: w 2017 r. członkowie korpusu służby cywilnej przepracowali ok. 899 tys. godzin nadliczbowych).

Podczas analizy poglądów prawnych dominujących w orzecznictwie poświęconym problematyce wynagradzania za godziny nadliczbowe na gruncie pragmatyk służbowych można najczęściej odnaleźć interpretacje mówiące, że przepisy ustaw szczególnych, np. ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (dalej: usc) czy ups, w sposób kompleksowy (całościowo) regulują problematykę dopuszczalności wypłaty dodatkowego wynagrodzenia za nadgodziny, zaś przesłanki przyznania określonej formy rekompensaty, a więc czasu wolnego albo wynagrodzenia za zwiększony wymiar pracy, należy wykładać ściśle. Pokłosiem tego były np. interpretacje urzędowe z 2009 r. Departamentu Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z 29 maja 2009 r. oraz Departamentu Prawnego GIP w stanowisku z 25 czerwca 2009 r. (GPP-433-4560-42/09/PE/RP), które w istotny sposób wpłynęły na stosowanie art. 42 ups w tym sensie, że skutecznie pozbawiły tę grupę zawodową dodatków za nadgodziny.

Warto przypomnieć, że także Trybunał Konstytucyjny w długo oczekiwanym wyroku z 21 stycznia 2014 r. (3/1/A/2014) dotyczącym zgodności art. 42 ust. 4 ups z art. 32 Konstytucji RP z 1997 r. oraz z art. 4 EKS wtórował i uzasadniał, że: „W relacjach Kodeksu pracy i ustaw szczególnych (pragmatyk) nie obowiązuje zasada korzyści (uprzywilejowania) pracownika, która – z mocy art. 9 § 2 i 3 k.p. – rządzi relacjami między Kodeksem pracy i innymi ustawami z zakresu prawa pracy a tzw. autonomicznymi źródłami prawa pracy (układami zbiorowymi pracy, innymi porozumieniami zbiorowymi, regulaminami i statutami) oraz w obrębie źródeł autonomicznych, a także – na mocy art. 18 § 1 i 2 k.p. – między postanowieniami umów o pracę i innych aktów, na których podstawie powstaje stosunek pracy, a (wszystkimi) przepisami prawa pracy. Pragmatyki mogą więc, wbrew sugestii pytającego sądu, zawierać rozwiązania prawne mniej korzystne dla objętych nimi pracowników od regulacji kodeksowych”.

Praca w soboty

Notabene, w perspektywie czasowej od 2009 r. urzędowe interpretacje przepisów o wynagrodzeniach w służbie publicznej niekiedy ulegają pozytywnym zmianom w kierunku zgodności z głosem praktyków prawa pracy. Przykładem tego może być kwestia rekompensaty za wzmożoną pracę pracowników samorządowych w soboty.

[...]

Marcin Wilski
radca prawny, współautor książki „Czas pracy w jednostkach sektora publicznego”

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.