Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Lipiec – Sierpień 2018 » Czas pracy » Równoważny czas pracy
 
Marek Rotkiewicz

Równoważny czas pracy

System równoważnego czasu pracy pozwala na stosowanie pewnej elastyczności w zakresie dziennej i tygodniowej liczby godzin pracy. Wiąże się to jednak z koniecznością tworzenia harmonogramów czasu pracy oraz bieżącą analizą – szczególnie w dłuższych niż miesięczne okresach rozliczeniowych – rzeczywiście przepracowanych przez pracowników godzin.

System równoważny charakteryzuje się możliwością przedłużania dobowego czasu pracy pracownika powyżej 8 godzin. Wydłużenia dobowego czasu pracy muszą zostać zrekompensowane krótszą pracą w innych dniach lub dniami wolnymi na przestrzeni przyjętego okresu rozliczeniowego. Ustawodawca nie narzuca tutaj żadnego z tych rozwiązań, a zatem od pracodawcy zależy, czy wybierze jedno z nich, czy też będzie stosował oba jednocześnie. Równoważny czas pracy występuje w kilku przepisach kp:

  • jako najczęściej występujący z wydłużeniem maksymalnym do 12 godzin na dobę;
  • jako równoważny czas pracy przy pracach przy dozorze urządzeń i związanych z pozostawaniem w częściowym pogotowiu do pracy (art. 136 kp – wydłużenie do 16 godzin na dobę);
  • dla pracowników zatrudnionych przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób oraz pracowników zakładowych straży pożarnych i zakładowych służb ratowniczych (art. 137 kp – wydłużenie do 24 godzin na dobę).

W systemie równoważnym nie wydłuża się norm czasu pracy. Daje on możliwość wydłużania dobowego wymiaru czasu pracy przy uśrednieniu liczby godzin pracy dziennie do 8.

Przykład 1

Chcemy wprowadzić system równoważny. Czy w związku z tym pracownicy powinni otrzymać informację o zmianie warunków zatrudnienia?

Nie, w tej sytuacji nie występuje konieczność zmiany dotychczasowej treści informacji.
W ciągu 7 dni od dnia zawarcia umowy o pracę pracodawca przekazuje pracownikowi pisemną informację o indywidualnych warunkach zatrudnienia. Musi również pamiętać o aktualizacji i poinformowaniu o jakichkolwiek zmianach objętych zakresem tej informacji w ciągu miesiąca od dnia wejścia w życie tych zmian.

Zakres informacji wskazuje art. 29 § 3 kp – pracownik powinien dowiedzieć się o:

  • obowiązującej go dobowej i tygodniowej normie czasu pracy;

  • częstotliwości wypłat wynagrodzenia za pracę;

  • wymiarze przysługującego mu urlopu wypoczynkowego;

  • obowiązującej go długości okresu wypowiedzenia umowy o pracę;

  • układzie zbiorowym pracy, którym jest objęty.

Jeżeli pracodawca nie ma obowiązku ustalenia regulaminu pracy, dodatkowo informuje się o porze nocnej, miejscu, terminie i czasie wypłaty wynagrodzenia oraz przyjętym sposobie potwierdzania przez pracowników przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy.

W informacji nie muszą być zawierane dane o systemie czasu pracy, w jakim pracownik ma świadczyć pracę. Wprowadzenie systemu równoważnego nie zmienia zaś norm czasu pracy – a ich dotyczy informacja o warunkach zatrudnienia – jest to nadal 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym.

Jak wprowadzić równoważny czas pracy?

Wprowadzenie równoważnego czasu pracy musi być uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją (art. 135 § 1 kp). Należy pamiętać, że sytuacje uzasadniające wprowadzenie równoważnego czasu pracy powinny być w miarę ciągłe. Nie można opierać się tutaj np. na znacznej liczbie absencji chorobowych, gdyż nie jest to przyczyna uzasadniająca wprowadzenie tego systemu czasu pracy (nie wiąże się ze specyficzną organizacją pracy).

Systemy i rozkłady czasu pracy oraz przyjęte okresy rozliczeniowe czasu pracy ustala się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu, jeżeli pracodawca nie jest zobowiązany do wydania regulaminu.

[...]

Marek Rotkiewicz
prawnik specjalizujący się w prawie pracy

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.