Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Lipiec – Sierpień 2018 » Czas pracy » Urlop po długotrwałej chorobie
 
Lena Choczaj

Urlop po długotrwałej chorobie

W powszechnie obowiązujących przepisach nie odnajdziemy odpowiedzi na pytanie, czy można udzielić urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po chorobie. Dotyczy to kwestii urlopu wypoczynkowego po okresie niedyspozycji zdrowotnej trwającej ponad 30 dni. Podczas rozstrzygania tego zagadnienia należy posiłkować się orzecznictwem sądowym. 

Rys. A. Sobierajski

Na podstawie art. 229 § 2 kp pracownik, który wraca do pracy po chorobie trwającej dłużej niż 30 dni, podlega kontrolnym badaniom lekarskim, których celem jest ustalenie zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku. Pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika, który długotrwale chorował, bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku.

Brak przeciwwskazań

W sytuacji, w której pracownik przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim i w okresie tej nieobecności skończyła się ważność orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań do pracy na zajmowanym stanowisku, urlop wypoczynkowy powinien zostać udzielony pomimo braku aktualnych badań lekarskich. Problem ten nie jest jednolicie postrzegany w orzecznictwie sądowym. We wcześniejszych orzeczeniach SN (wyrok z 4 kwietnia 2000 r., I PKN 565/99; wyrok z 18 maja 2006 r., III PK 26/06) wypowiadał się przeciwko udzieleniu urlopu wypoczynkowego w takiej sytuacji. Przyjmowano bowiem, że rozpoczęcie przez pracownika korzystania z udzielonego mu przez pracodawcę urlopu wypoczynkowego jest równoznaczne ze stawieniem się do pracy w związku z ustaniem przyczyny nieobecności. Ponadto uznawano, iż niezdolność do pracy wyłącza możliwość korzystania z urlopu zgodnie z jego przeznaczeniem, w związku z czym udzielenie urlopu w okresie niezdolności do pracy jest prawnie niedopuszczalne, również wówczas, gdy pracownik wyraził na to zgodę. Pogląd ten SN zawarł także w swoim orzeczeniu z 29 października 2007 r. (II PK 54/07), w którym wskazał, że obowiązkiem pracownika po ustaniu powodów nieobecności wskazanych w art. 229 § 2 kp jest stawienie się do pracy i zgłoszenie gotowości do jej wykonywania. Uchylenie się od tego obowiązku pociąga za sobą skutek po stronie pracodawcy w postaci uniemożliwienia mu skierowania pracownika na kontrolne badania lekarskie. Brak możliwości świadczenia pracy z powodu choroby pozostaje w opozycji do urlopu.

Tak wynika z art. 165 kp, który czas niedyspozycji zdrowotnej uznaje za przeszkodę w rozpoczęciu wypoczynku. Zaś sformułowanie zawarte w art. 166 kp o niewykorzystaniu części urlopu w związku z gorszym stanem zdrowia jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że czas choroby nie jest i nie może być okresem korzystania z czasu wolnego na wypoczynek.

Przykład 1

Pani Barbara przebywała na zwolnieniu lekarskim przez 60 dni. Po powrocie do pracy zgłosiła swojemu pracodawcy chęć skorzystania z urlopu wypoczynkowego. Pracodawca jednak odmówił, a swoją odmowę uzasadnił tym, że pracownik nie zgłosił się na zlecone kontrolne badania lekarskie, wobec czego nie jest dopuszczony do pracy i nie może korzystać z uprawnień pracowniczych, takich jak urlop wypoczynkowy.

Odmowa poddania się kontrolnym badaniom lekarskim po długotrwałej chorobie uzasadnia niedopuszczenie pracownika do pracy bez zachowania prawa do wynagrodzenia, gdy wyłączną przyczyną tej odmowy są okoliczności leżące po stronie pracownika. Tak stwierdził SN w wyroku z 23 września 2004 r. (I PK 541/03). Wobec tego należy przyjąć, że pracodawca nie może udzielić urlopu wypoczynkowego pracownikowi, który nie posiada aktualnego orzeczenia lekarskiego o dopuszczeniu go do pracy na danym stanowisku. Urlop wypoczynkowy może być wykorzystany tylko przez zdrowego, dopuszczonego do pracy pracownika.

Zmiana stanowiska

Od 2008 r. dotychczasowe stanowisko SN uległo zmianie: zgodnie z wyrokiem SN z 20 marca 2008 r. (II PK 214/07) w sprzeczności z przepisami prawa pracy pozostaje rozpoczęcie zaplanowanego urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po ustaniu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą pracownika, która trwa dłużej niż 30 dni. Urlop wypoczynkowy polega bowiem na czasowym niewykonywaniu pracy na dotychczasowym stanowisku i już choćby z tego powodu nie można uznać, że koniecznym warunkiem rozpoczęcia urlopu jest przeprowadzenie kontrolnych badań lekarskich.

Badania te są konieczne przed dopuszczeniem do wykonywania pracy.

[...]

Lena Choczaj
prawnik, specjalista z zakresu administracji publicznej

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.