Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Lipiec – Sierpień 2018 » Ubezpieczenia społeczne i podatki » Wypłata „pod stołem” – konsekwencje podatkowe i karne
 
Łukasz Jakubowiak

Wypłata „pod stołem” – konsekwencje podatkowe i karne

Wysokie koszty pracy skłaniają niekiedy pracodawców do poszukiwania oszczędności. Jednym ze stosowanych rozwiązań jest zatrudnienie pracownika z niższą niż realnie pensją i wypłacanie części wynagrodzenia bez formalnego potwierdzenia jego wysokości.

Jakie konsekwencje grożą pracodawcy stosującemu takie praktyki? Czy pracownikowi, który zgadza się na takie rozwiązanie, też coś grozi?

Odpowiedzialność płatnika

Ogólną zasadę odpowiedzialności podatkowej zawiera art. 26 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (dalej: op). Zgodnie z tym przepisem to podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki. Odpowiedzialność ta powstaje z mocy prawa wraz z powstaniem zobowiązania, bez konieczności wydawania jakichkolwiek decyzji przez organ podatkowy. Istnieje przez cały okres, w którym ciąży na podatniku zobowiązanie podatkowe. Kończy się wraz z wygaśnięciem zobowiązania podatkowego, z pewnymi wyjątkami dotyczącymi przedawnienia.

Czy w sytuacji, w której pracodawca oferuje pracownikowi wynagrodzenie w wysokości najniższej krajowej, zaś drugą część wynagrodzenia wypłaca „pod stołem”, konsekwencje w postaci odpowiedzialności podatkowej zrodzą się po stronie pracownika (podatnika)? Byłoby tak, gdyby nie art. 26a § 1 op. Zgodnie z tym przepisem podatnik nie ponosi odpowiedzialności z tytułu zaniżenia lub nieujawnienia przez płatnika podstawy opodatkowania czynności, o których mowa w art. 12, 13 oraz 18 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: updof), do wysokości zaliczki, do której pobrania zobowiązany jest płatnik. Podatnik nie będzie ponosił odpowiedzialności za nieujawnienie albo ujawnienie w kwocie niższej przez płatnika podstawy opodatkowania od uzyskiwanych przez podatnika przychodów ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy (art. 12 updof).

Podatnik nie ponosi odpowiedzialności za podatek w takim zakresie, w jakim nie został on zapłacony w wyniku wadliwie wykonanych czynności płatnika czy też niewykonania ich w ogóle. Tym samym art. 26a op uwalnia podatnika od odpowiedzialności na gruncie op do wysokości zaliczki, do której pobrania zobowiązany był płatnik1.

Przepis ten zwalnia pracownika od odpowiedzialności za niepobrane przez zakład pracy lub zaniżone zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, np. w sytuacji wypłaty wynagrodzenia bez formalnego potwierdzenia jego wysokości.

Nie oznacza to, że płatnik nie będzie mógł dochodzić swoich roszczeń o zwrot zapłaconego przez podatnika podatku na podstawie przepisów kc regulujących bezpodstawne wzbogacenie2.

Kim jest płatnik

Płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, zobowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu (art. 8 op). Konstrukcja tego przepisu sprawia, że instytucję płatnika należy rozpatrywać w dwóch, ściśle ze sobą powiązanych, płaszczyznach.

Przepisy prawa podatkowego nakładają na niego określone obowiązki proceduralne w dziedzinie ustalania należności podatkowych oraz ich poboru. Niewypełnienie tych obowiązków lub nienależyte ich wypełnienie powoduje, że odpowiada on za podatek niepobrany lub pobrany w kwocie niższej od należnej, jak również za niewpłacenie w terminie pobranego podatku3.

Obowiązki fiskalne płatnika

Do podstawowych obowiązków płatnika należy obliczenie podatnikowi podatku, pobranie go i wpłacenie właściwemu organowi podatkowemu. O istnieniu określonych obowiązków po stronie płatnika można mówić wówczas, gdy dochodzi do wypłaty pewnych świadczeń, tzn. gdy pracownik otrzymuje lub są mu postawione do dyspozycji pieniądze lub określone świadczenia pieniężne albo też świadczenia w naturze lub inne nieodpłatne świadczenia. Taka sytuacja wystąpi właśnie w przypadku wypłaty wynagrodzenia, w tym również jego nieformalnej części.

[...]

Łukasz Jakubowiak
doradca podatkowy w Tax Support Sp. z o.o., specjalista z zakresu podatków dochodowych i obrotowych oraz optymalizacji podatkowej

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.