Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Lipiec - Sierpień 2019 » Stosunek pracy » Stosowanie art. 27 ustawy o związkach zawodowych
 
Iwona Hickiewicz

Stosowanie art. 27 ustawy o związkach zawodowych

Zakładowa organizacja związkowa wspólnie z pracodawcą decyduje, komu, na co i w jakiej wysokości należy przyznać środki z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Nowe przepisy nie zawierają już zapisów rozdzielających beneficjentów środków z funduszu na pracowników oraz osoby uprawnione do otrzymania tych świadczeń.

Pracodawca wraz z zakładową organizacją związkową ustala zasady wykorzystania środków z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (dalej: zfśs), w tym m.in. podział tych środków ze względu na poszczególne cele i rodzaje działalności. Wszystkie te zasady znajdują się we wspólnie uzgodnionym regulaminie. Wynika to z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn. DzU z 2019 r., poz. 263 ze zm.; dalej: uzz).

Przyznawanie świadczeń z zfśs jest dokonywane w uzgodnieniu z zakładową organizacją związkową (art. 27 ust. 2 uzz). Do 31 grudnia 2018 r. przepis ten przewidywał, że przyznawanie pracownikom świadczeń z zfśs jest dokonywane w uzgodnieniu z zakładową organizacją związkową.

Nowelizacja uzz ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o związkach zawodowych oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2018 r., poz. 1608) usunęła zatem wątpliwości interpretacyjne dotyczące przyznawania świadczeń z zfśs w uzgodnieniu z zakładową organizacją związkową – tylko pracownikom czy też wszystkim osobom uprawnionym do otrzymania tych świadczeń.

Ponadto art. 27 uzz przewiduje w ust. 3, że regulaminy nagród i premiowania są ustalane i zmieniane w uzgodnieniu z zakładową organizacją związkową. Dotyczy to również zasad podziału środków na wynagrodzenia dla pracowników zatrudnionych w jednostkach sektora finansów publicznych (do 31 grudnia 2018 r. było: „dla pracowników zatrudnionych w państwowej jednostce sfery budżetowej”).

Omawiany art. 27 uzz nie powinien, jak się wydaje, sprawiać szczególnych problemów przy stosowaniu w praktyce. A jednak sprawia i bierze się to z różnych powodów. Po pierwsze, należy wiedzieć, że taki przepis jest zawarty w uzz i jego bezwzględne stosowanie jest podstawą prawidłowego trybu przyznawania środków z zfśs oraz ustalania i zmieniania regulaminów nagród i premiowania, a także podziału środków na wynagrodzenia dla pracowników zatrudnionych w jednostkach sektora finansów publicznych. Ten etap wiedzy mamy już za sobą. Przepis został przytoczony i zmiany dokonane w nim 1 stycznia 2019 r. na mocy nowelizacji z 5 lipca 2018 r. także zostały wskazane. Po drugie, ważne jest, w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie art. 27 uzz, i po trzecie – w jaki sposób ten przepis powinien być stosowany. Możemy zatem przeanalizować poszczególne obszary stosowania omawianego przepisu.

Ustalanie zasad wykorzystania zfśs

Zgodnie z art. 27 ust. 1 uzz to pracodawca razem z zakładową organizacją związkową powinien ustalić zasady wykorzystania zfśs, w tym podział środków z zfśs na poszczególne cele i rodzaje działalności.

Zasady i warunki korzystania z us­ług i świadczeń finansowanych z zfśs oraz zasady przeznaczania środków zfśs na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej określa pracodawca w regulaminie. Zasady dotyczące tworzenia takiego regulaminu zawarte są w art. 27 ust. 1 albo w art. 30 ust. 6 uzz. Pracodawca, u którego nie działa zakładowa organizacja związkowa, uzgadnia regulamin z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów (art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, tekst jedn. DzU z 2018 r., poz. 1316 ze zm.; dalej: uzfśs).

Pamiętajmy zatem, że w przypadku jednej organizacji związkowej działającej u danego pracodawcy pracodawca uzgadnia regulamin zfśs z tą organizacją zgodnie z art. 27 ust. 1 uzz. Natomiast w przypadku wielu organizacji związkowych działających u pracodawcy zastosowanie znajdzie art. 30 ust. 6 uzz (do 31 grudnia 2018 r. – art. 30 ust. 5 uzz). Zgodnie z tym artykułem, jeżeli w sprawie ustalenia:

  • regulaminu wynagradzania;
  • regulaminów nagród i premiowania;
  • regulaminu zfśs;
  • planu urlopów lub regulaminu pracy;
  • okresu rozliczeniowego, o którym mowa w art. 135 § 2 i 3 kp;
  • wykazu prac, o którym mowa w art. 1517 § 4 kp;
  • indywidualnego rozkładu czasu pracy, o którym mowa w art. 8 ust. 2–4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (tekst jedn. DzU z 2012 r., poz. 1155 ze zm.)

organizacje związkowe albo reprezentatywne organizacje związkowe, w rozumieniu art. 253 ust. 1 lub 2 uzz, z których każda zrzesza co najmniej 5% pracowników zatrudnionych u pracodawcy, nie przedstawią wspólnie uzgodnionego stanowiska – decyzje w sprawie jego ustalenia podejmuje pracodawca. Na przedstawienie wspólnego stanowiska organizacje mają 30 dni od dnia przekazania im przez pracodawcę tego dokumentu. Pracodawca przy podejmowaniu decyzji w tej sprawie musi rozpatrzeć odrębne stanowiska organizacji związkowych.

Warto zaznaczyć, że – jak stano­wi art. 30 ust. 5 uzz (do 31 grudnia 2018 r. art. 30 ust. 4) – w sprawach wymagających zawarcia porozumienia lub uzgodnienia stanowiska z zakładowymi organizacjami związkowymi organizacje te przedstawiają wspólnie uzgodnione stanowisko. Sposób ustalania i przedstawiania tego stanowiska przez wyłonioną do tych spraw wspólną reprezentację związkową określa porozumienie zawarte przez organizacje związkowe.

Wymogiem prawidłowego ustalenia regulaminu zfśs przez pracodawcę jest zatem jego wspólne uzgodnienie z organizacją związkową lub organizacjami związkowymi, jeżeli u pracodawcy działa ich więcej niż jedna.

Różnica polega na tym, że art. 27 ust. 1 uzz wymaga uzgodnienia regulaminu zfśs z zakładową organizacją związkową. Natomiast art. 30 ust. 6 uzz przewiduje możliwość samodzielnego ustalenia regulaminu zfśs przez pracodawcę, pod warunkami wskazanymi wcześniej.

Pracodawca, u którego nie działa żadna organizacja związkowa, ma obowiązek uzgodnić regulamin zfśs z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów.

Reasumując, dla skuteczności wprowadzenia w życie regulaminu zfśs podstawowe znaczenie ma przestrzeganie trybu jego przyjęcia, zgodnie z przywołanymi przepisami uzz oraz uzfśs. Generalną zasadą jest, że regulamin zfśs powinien być uzgodniony przez pracodawcę z organizacjami związkowymi, jeśli działają one u pracodawcy.

W przypadku jednej działającej u pracodawcy organizacji związkowej pracodawca uzgadnia z nią ten regulamin (art. 27 ust. 1 uzz). Natomiast w przypadku wielu organizacji związkowych działających u pracodawcy regulamin zfśs powinien zostać ustalony przez pracodawcę w uzgodnieniu z zakładowymi organizacjami związkowymi. Z tym, że pracodawca jest uprawniony do samodzielnego ustalenia regulaminu, ale po rozpatrzeniu odrębnych stanowisk organizacji związkowych, jeżeli działające u danego pracodawcy organizacje związkowe albo przynajmniej organizacje związkowe reprezentatywne w rozumieniu art. 253 ust. 1 lub 2 uzz, z których każda zrzesza co najmniej 5% pracowników zatrudnionych u pracodawcy, nie przedstawią wspólnie uzgodnionego stanowiska. Na przedstawienie tego stanowiska organizacje mają 30 dni od dnia przekazania im przez pracodawcę tego dokumentu (art. 30 ust. 6 uzz).

Zgodnie z omawianym art. 27 (ust. 2) uzz przyznawanie świadczeń z zfśs również jest dokonywane w uzgodnieniu z zakładową organizacją związkową.

[...]

Iwona Hickiewicz
ekspert prawa pracy

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.