Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Listopad - Grudzień 2017 » Czas pracy » Czas pracy w podróży służbowej
 
Joanna Suchanowska

Czas pracy w podróży służbowej

Na czas podróży służbowej składa się czas przemieszczania się pracownika z jednego miejsca do drugiego (np. z miejsca zamieszkania do miejsca odbywania podróży służbowej i z powrotem) oraz czas wykonywania czynności, z uwagi na które polecono pracownikowi wyjazd w delegację.

Rys. B. Brosz

Każda ze wskazanych aktywności pracownika, w świetle przepisów o czasie pracy, może być rozliczana według odrębnych zasad, utrudniając w ten sposób prawidłowe rozliczenie podroży służbowych pracowników.

Pojęcie podróży służbowej

Definicja podróży służbowej została zawarta w art. 775 kp, zgodnie z którym podróżą służbową jest każde udanie się pracownika na polecenie pracodawcy poza miejscowość, w której znajduje się siedziba pracodawcy lub poza stałe miejsce pracy w celu wykonania zadania służbowego. Wykładnia wskazanej definicji podróży służbowej w kontekście przede wszystkim charakteru podróży jako wyjazdu poza stałe miejsce pracy pracownika była wielokrotnie przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego.

W orzecznictwie SN przeważa aktualnie wykładnia przyjęta w uchwale składu siedmiu sędziów SN z 19 listopada 2008 r. (II PZP 11/08), zgodnie z którą w art. 775 § 1 kp wskazuje się na incydentalny, tymczasowy i krótkotrwały charakter podróży służbowej. Wykonywanie zadania służbowego w rozumieniu tego przepisu nie jest tym samym, co wykonywanie wynikającej z zatrudnienia pracy określonego rodzaju (art. 22 kp), a stałe miejsce pracy w rozumieniu art. 775 § 1 kp nie różni się od umówionego miejsca pracy, o którym stanowi art. 29 § 1 pkt 2 kp.

Przyjęcie takiego rozumowania sprawia, że na znaczeniu traci badanie, czy miejsce pracy zapisane w umowie o pracę pracownika jest adekwatne do rzeczywistego miejsca jego pracy. Jak podkreśla się w orzecznictwie z samego braku dostosowania miejsca pracy określonego w umowie o pracę do rzeczywistego miejsca wykonywania pracy nie wynika, że pracownik jest w podróży służbowej tylko z tego względu, że wykonuje pracę w miejscu innym niż określona w umowie.

Punktem ciężkości jest to, czy pracownik ma do wykonania zadanie w podróży służbowej, która w kompleksie jego obowiązków stanowi zjawisko nietypowe, okazjonalne, czy też wykonuje pracę przez dłuższy czas w innym miejscu (nawet za granicą) niż zapisane w umowie o pracę.

W kolejnych orzeczeniach SN zaakcentował, że o podróży służbowej można mówić jedynie w przypadku delegowania narzuconego pracownikowi w drodze polecenia zobowiązującego go do odbycia takiej podróży. Z tych względów zawarte przez strony umowy o pracę porozumienie dotyczące wykonywania przez pracownika określonej pracy w ramach delegowania przez pracodawcę prowadzi do okresowej zmiany ustalonego w tej umowie rodzaju pracy oraz miejsca jej wykonywania. W takim przypadku podjęcie się przez pracownika podróży połączonej z wykonywaniem określonej pracy na podstawie zawartego z pracodawcą porozumienia nie jest podróżą służbową w rozumieniu art. 775 § 1 kp, do której znajdują zastosowanie przepisy określające należności przysługujące pracownikowi z tytułu takiej podróży (zob. wyrok z 17 lutego 2012 r., III UK 54/11; a także wyroki z 20 lutego 2007 r., II PK 165/06; oraz z 4 marca 2009 r., II PK 210/08).

Popularne w ostatnim czasie określanie w umowie o pracę jako miejsca pracy pracownika obszarów bardzo rozległych, takich jak np. teren całego kraju, zgodnie z przywołanym orzecznictwem, może się dezaktualizować z uwagi na trzy podstawowe cechy podróży służbowej, jakimi są:

  • przebywanie pracownika poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy;
  • polecenie pracodawcy;
  • wykonywanie ściśle określonych poleceń pracodawcy.

[...]

Joanna Suchanowska
adwokat, były koordynator czasu pracy i wypłat wynagrodzeń w Departamencie Prawnym GIP, szkoleniowiec, autor licznych publikacji

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.