Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Listopad – Grudzień 2018 » Stosunek pracy » Jak zatrudnić cudzoziemca? (cz. 3)
 
Paweł Stachurski

Jak zatrudnić cudzoziemca? (cz. 3)

Odpowiedź na to pytanie mogłaby być banalnie prosta, zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę, że polscy przedsiębiorcy, nie mając wyboru, już od dłuższego czasu zmuszeni są korzystać z pracy pracowników, którzy wyemigrowali z terenów Ukrainy, Rosji, Mołdawii, Chin, Indii1.

Tematyka zatrudniania cudzoziemców powinna być na tyle dobrze znana, że sam proces zatrudnienia nie powinien stanowić żadnego problemu. Z perspektywy praktyka, który na co dzień pomaga zarówno firmom zatrudniającym cudzoziemców, jak i samym cudzoziemcom, widać, że problemów jest jednak sporo. Postępująca już od przeszło dekady liberalizacja przepisów niestety nie wpływa istotnie na poprawę prawidłowego zatrudniania cudzoziemców. W 2017 r. inspektorzy pracy przeprowadzili 7,2 tys. kontroli legalności zatrudnienia i wykonywania pracy przez cudzoziemców (o 69% więcej niż w 2016 r. i o 143% więcej niż w 2015 r.). Blisko 86% wszystkich cudzoziemców objętych kontrolą (tj. 39 399 osób) stanowili obywatele Ukrainy (w 2016 r. – 25 405 osób, 84%). W 2017 r. powierzenie cudzoziemcowi nielegalnego wykonywania pracy stwierdzono w czasie 1064 kontroli, tj. w 14,8% kontroli prowadzonych w tym zakresie (w 2016 r. – w 16,1%, w 2015 r. – w 12,2%). Naruszenia dotyczyły 1035 pracodawców (16,3% objętych kontrolą).

Ujawniono nielegalną pracę obywateli 36 państw. Największą grupę nielegalnie zatrudnionych cudzoziemców stanowili obywatele Ukrainy – 5043 osoby, tj. 12,8% obywateli tego kraju objętych kontrolą (w 2016 r. – 19,6%) i 94% ogółu cudzoziemców, którym powierzono nielegalne wykonywanie pracy. W dalszej kolejności kontrole wykazały nielegalne wykonywanie pracy przez obywateli Białorusi (180 osób), Mołdawii (38), Indii (13), Rosji (12) i Armenii (12).

Podczas kontroli legalności zatrudnienia cudzoziemców w 2017 r. dostrzeżono także pogorszenie stanu przestrzegania prawa w zakresie zachowania faktycznych warunków pracy i płacy cudzoziemców, określonych w zezwoleniu na pracę lub zezwoleniu na pobyt i pracę. Podmioty powierzały pracę na innym stanowisku niż wskazane w zezwoleniu na pracę bez poinformowania o tym fakcie wojewody, występowały również przypadki zmniejszenia wymiaru czasu pracy oraz wynagrodzenia za pracę. Mniejszy odsetek nieprawidłowości stwierdzono w obszarze legalności pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako jednej z przesłanek legalnej pracy. W 2017 r. ujawniono nielegalny pobyt 20 cudzoziemców, głównie obywateli Ukrainy. W 151 przypadkach wykazano, że podstawa pobytu nie uprawniała cudzoziemca do podjęcia pracy (2016 r. – 56).

Przeprowadzone kontrole ujawniły także niezgłaszanie cudzoziemców do ubezpieczenia społecznego, nieprawidłowości w zakresie zadeklarowanych danych o wysokości wypłacanego wynagrodzenia (które mają wpływ na wymiar składki) oraz nieterminowe opłacanie składek na Fundusz Pracy2.

Jak zatrudnić cudzoziemca i na co zwrócić szczególną uwagę?

Pracodawca (co w takim samym stopniu odnosi się do podmiotu powierzającego wykonywanie innej pracy zarobkowej na podstawie umów cywilnoprawnych: umowy zlecenia, umowy o dzieło) przed zatrudnieniem cudzoziemca ma obowiązek:

  • żądać od cudzoziemca przedstawienia ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium RP (w znakomitej większości przypadków będzie to wiza lub karta pobytu, a obecnie także ważny paszport biometryczny);
  • sprawdzić, czy w stosunku do kandydata istnieje wymóg ubiegania się o zezwolenie na pracę;
  • jeśli w danym przypadku zezwolenie na pracę jest wymagane, pracodawca powinien wystąpić do właściwego wojewody z wnioskiem o wydanie takiego zezwolenia dla danego cudzoziemca (chyba że cudzoziemiec posiada tzw. jednolite zezwolenia na pobyt czasowy i pracę);
  • jeżeli zatrudnienie cudzoziemca możliwe jest na podstawie tzw. procedury uproszczonej, pracodawca powinien zarejestrować oświadczenie o powierzeniu pracy cudzoziemcowi.

[...]

Paweł Stachurski
adwokat, specjalizuje się w prawie pracy, zwłaszcza w zakresie zatrudniania cudzoziemców

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.