Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Listopad – Grudzień 2018 » Ubezpieczenia społeczne i podatki » Rezydent czy nierezydent?
 
Łukasz Jakubowiak

Rezydent czy nierezydent?

Zgodnie z zasadą rezydencji opodatkowaniu podlegają wszelkie dochody danego podmiotu, który ma siedzibę na terytorium danego państwa, niezależnie od miejsca ich powstania. Natomiast w zasadzie źródła opodatkowaniu w danym państwie będą podlegały te dochody, które mają źródło w danym państwie.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: updof) osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy). Zgodnie z tą zasadą podatnicy, mający miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w Polsce, podlegają w naszym kraju nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, a zatem zobowiązani są, co do zasady, do rozliczania wszystkich swoich dochodów (przychodów) w Polsce, niezależnie od tego, w jakim kraju te dochody (przychody) uzyskali. Z zasadą tą związane jest ściśle pojęcie rezydenta podatkowego.

Zasadę ograniczonego obowiązku podatkowego odnajdujemy natomiast w art. 3 ust. 2a updof, zgodnie z którym osoby fizyczne, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ograniczony obowiązek podatkowy). Zgodnie z tą zasadą podatnicy, którzy są tzw. nierezydentami (tzn. nie mają miejsca zamieszkania dla celów podatkowych w Polsce), powinni rozliczyć się w Polsce jedynie z takich dochodów (przychodów), które uzyskali na terytorium naszego kraju.

Obowiązki podatkowe osób osiągających dochody za granicą zależą w głównej mierze od miejsca ich
zamieszkania.

Regulacje umów o unikaniu podwójnego opodatkowania

Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania to umowa międzynarodowa zawierana pomiędzy dwoma krajami, mająca na celu ochronę osób uzyskujących dochód w dwóch krajach przed opłacaniem podatku od tego dochodu dwukrotnie: w kraju pochodzenia i w kraju uzyskania tego dochodu. Struktura takiej umowy w dużej mierze jest oparta na wzorcu z Modelowej Konwencji w sprawie podatku od dochodu i majątku OECD1. Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania znajdują zastosowanie wyłącznie do osób mających miejsce zamieszkania w jednym lub obu umawiających się państwach.

W katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego w Polsce umowy takie stanowią jedno z takich źródeł, o czym wyraźnie stanowią przepisy Konstytucji RP. Umowy te samodzielnie nie mogą nakładać obowiązku podatkowego, jeżeli nie przewiduje go polskie prawo podatkowe. Stanowią tym samym uzupełnienie przepisów krajowych, rozdzielając np. jurysdykcję podatkową państw, jeżeli dojdzie do jej wzajemnego nałożenia się.

Rezydencja podatkowa

Status rezydencji podatkowej w Polsce zależy od tego, czy dana osoba fizyczna posiada miejsce zamieszkania dla celów podatku dochodowego w Polsce. Jeśli tak, to podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Z kolei, jeśli nie ma miejsca zamieszkania w Polsce, podlega jedynie ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu.

Ustawodawca w przepisach updof przewiduje dwa warunki, z których tylko jeden musi zostać spełniony, aby uznać osobę fizyczną za mającą miejsce zamieszkania na terenie Polski. Zgodnie z art. 3 ust. 1a updof za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium RP uważa się osobę fizyczną, która:

  • posiada na terytorium RP centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych);
  • przebywa na terytorium RP dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

[...]

Łukasz Jakubowiak
doradca podatkowy w Tax Support Sp. z o.o., specjalista z zakresu podatków dochodowych i obrotowych oraz optymalizacji podatkowej

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.