Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Listopad - Grudzień 2019 » Czas pracy » Rekompensowanie pracy nadliczbowej wg ustawy samorządowej
 
Wiktor Cajsel

Rekompensowanie pracy nadliczbowej wg ustawy samorządowej

Jak rozliczyć pracę nadliczbową pracowników samorządowych zatrudnionych na podstawie wyboru, powołania lub umowy o pracę? Jak to wygląda w sytuacji, w której pracownik samorządowy poza wynagrodzeniem zasadniczym otrzymuje także liczne dodatki, nagrody i odprawy?

Zgodnie z brzmieniem art. 2 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (tekst jedn. DzU z 2019 r., poz. 1282 ze zm.; dalej: uops) jej przepisy stosuje się do pracowników samorządowych zatrudnionych w:

  • urzędach marszałkowskich oraz wojewódzkich samorządowych jednostkach organizacyjnych;
  • starostwach powiatowych oraz powiatowych jednostkach organizacyjnych;
  • urzędach gmin, jednostkach pomocniczych gmin, gminnych jednostkach budżetowych i samorządowych zakładach budżetowych;
  • biurach (ich odpowiednikach) związków jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządowych zakładów budżetowych utworzonych przez te związki;
  • biurach (ich odpowiednikach) jednostek administracyjnych jednostek samorządu terytorialnego.

Co do zasady, pracownicy samorządowi są zatrudniani na podstawie (art. 4 ust. 1 uops):

  • wyboru:

a) w urzędzie marszałkowskim: marszałek województwa, wicemarszałek oraz pozostali członkowie zarządu województwa – jeżeli statut województwa tak stanowi;

b) w starostwie powiatowym: starosta, wicestarosta oraz pozostali członkowie zarządu powiatu – jeżeli statut powiatu tak stanowi;

c) w urzędzie gminy: wójt (burmistrz, prezydent miasta);

d) w związkach jednostek samorządu terytorialnego: przewodniczący zarządu związku i pozostali członkowie zarządu – jeżeli statut związku tak stanowi;

e) w urzędzie m.st. Warszawy: burmistrz dzielnicy m.st. Warszawy, zastępca burmistrza dzielnicy m.st. Warszawy i pozostali członkowie zarządu dzielnicy m.st. Warszawy;

  • powołania – zastępca wójta (burmistrza lub prezydenta miasta), skarbnik gminy, skarbnik powiatu, skarbnik województwa;
  • umowy o pracę – pozostali pracownicy samorządowi.

Pracownikiem samorządowym może być osoba, która (art. 6 ust. 1 uops):

  • jest obywatelem polskim, z zastrzeżeniem art. 11 ust. 2 i 3;
  • ma pełną zdolność do czynności prawnych oraz korzysta z pełni praw publicznych;
  • posiada kwalifikacje zawodowe wymagane do wykonywania pracy na określonym stano­wisku.

Pracownikiem samorządowym zatrudnionym na podstawie wyboru lub powołania może być osoba, która spełnia wymienione w przepisach uops wymagania oraz nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe (art. 6 ust. 2 uops). Z kolei pracownikiem samorządowym zatrudnionym na podstawie umowy o pracę na stanowisku urzędniczym może być osoba, która spełnia wymagania określone w ust. 1 oraz dodatkowo (art. 6 ust. 3 uops):

  • posiada co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe;
  • nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe;
  • cieszy się nieposzlakowaną opinią.

Regulamin wynagradzania

Ustawodawca w art. 36 uops podkreśla: „pracownikowi samorządowemu przysługuje wynagrodzenie stosowne do zajmowanego stanowiska oraz posiadanych kwalifikacji zawodowych (ust. 1). Pracownikowi samorządowemu przysługuje wynagrodzenie zasadnicze, dodatek za wieloletnią pracę, nagroda jubileuszowa oraz jednorazowa odprawa w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy oraz dodatkowe wynagrodzenie roczne na zasadach określonych w odrębnych przepisach (ust. 2). Wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta), staroście oraz marszałkowi województwa przysługuje dodatek specjalny (ust. 3). Pracownikowi samorządowemu może zostać przyznany dodatek funkcyjny (ust. 4). Pracownikowi samorządowemu z tytułu okresowego zwiększenia obowiązków służbowych lub powierzenia dodatkowych zadań może zostać przyznany dodatek specjalny (ust. 5). Pracownikowi samorządowemu, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 i 3, za szczególne osiągnięcia w pracy zawodowej można przyznać nagrodę (ust. 6)”.

Z kolei według art. 42 uops: „Regulamin pracy jednostki, o której mowa w art. 2, określa porządek wewnętrzny i rozkład czasu pracy w sposób zapewniający obywatelom załatwianie spraw w dogodnym dla nich czasie (ust. 1). Jeżeli wymagają tego potrzeby jednostki, w której pracownik samorządowy jest zatrudniony, na polecenie przełożonego wykonuje on pracę w godzinach nadliczbowych, w tym w wyjątkowych przypadkach także w porze nocnej oraz w niedziele i święta (ust. 2). Przepisu ust. 2 nie stosuje się do kobiet w ciąży oraz, bez ich zgody, do pracowników samorządowych sprawujących pieczę nad osobami wymagającymi stałej opieki lub opiekujących się dziećmi w wieku do ośmiu lat (ust. 3). Pracownikowi samorządowemu za pracę wykonywaną na polecenie przełożonego w godzinach nadliczbowych przysługuje, według jego wyboru, wynagrodzenie albo czas wolny w tym samym wymiarze, z tym że wolny czas, na wniosek pracownika, może być udzielony w okresie bezpośrednio poprzedzającym urlop wypoczynkowy lub po jego zakończeniu (ust. 4)”. Ten przepis stanowi bazę i podstawę dalszych analiz.

Normy czasu pracy

Przepisy ustawy o pracownikach samorządowych nie zawierają regulacji dotyczących dopuszczalnych norm i systemów czasu pracy pracowników samorządowych. Oznacza to, że na mocy art. 43 ust. 1 uops stosuje się tu odpowiednie przepisy kp.

Podstawowe normy czasu pracy dotyczą ogółu zatrudnionych, do których nie mają zastosowania normy szczególne. Podstawowa norma dobowa wynosi 8 godzin, a norma tygodniowa – przeciętnie 40 godzin w 5-dniowym tygod­niu pracy, w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy (art. 129 § 1 kp).

Norma dobowa w podstawowym systemie, co do zasady, nie jest normą przeciętną, ale sztywną, co oznacza, że pracodawca nie może planować pracownikowi pracy w niektórych dniach w wymiarze przekraczającym tę normę.

„Przeciętność” normy tygodniowej czasu pracy oznacza, że wszelkie odstępstwa od przeciętnego tygodniowego wymiaru czasu pracy w poszczególnych tygodniach są dopuszczalne, pod warunkiem równoważenia czasu pracy tak, aby średnio w okresie rozliczeniowym tygodniowy wymiar czasu pracy nie przekroczył normy wskazanej w odpowiednich przepisach Kodeksu pracy. Jest to więc pewna średnia arytmetyczna liczby godzin przypadających do przepracowania w tygodniu w okresie rozliczeniowym. Jeśli w wyniku rozliczenia czasu pracy po upływie okresu rozliczeniowego okaże się, że średni czas pracy w tygodniu przekroczył dopuszczalną średniotygodniową normę, godziny przekraczające tę normę należy uważać za ponadwymiarowe, za które pracownikowi przysługuje dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych.

[...]

Wiktor Cajsel

dr nauk prawnych


Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.