Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Maj - Czerwiec 2017 » Wynagrodzenia i świadczenia » Praca w nocy
 
Joanna Stępniak

Praca w nocy

Przepisy prawa pracy nie wprowadzają zakazu pracy w porze nocnej ani nie uzależniają jej od spełnienia przez pracodawcę dodatkowych warunków. Wyjaśniamy, jak obliczyć dodatek za pracę nocną oraz komu i w jakich okolicznościach przysługuje.

Praca w porze nocnej jest dopuszczalna i nie wymaga szczególnego uzasadnienia ze strony pracodawcy, nawet jeżeli jest wykonywana w sposób ciągły przez jednego pracownika. Niemniej jednak wiążą się z nią dodatkowe obowiązki pracodawcy, o których należy pamiętać.

Określenie pory nocnej

Przepisy kp wprowadzają swoistą definicję pory nocnej, której uszczegółowienie powinno nastąpić w obowiązujących w zakładzie pracy aktach wewnątrzzakładowych. Zgodnie z regulacjami kodeksowymi pora nocna obejmuje 8 godzin między godzinami 21.00 a 7.00. To pracodawca jest zobowiązany wskazać (w układzie zbiorowym, regulaminie pracy albo w obwieszczeniu), które 8 godzin pracy przypadających w przedziale od 21.00 do 7.00 uważa za porę nocną.

Jeżeli pracodawca oznacza w obwieszczeniu godziny trwania pory nocnej, powinien poinformować pracownika o porze nocnej w informacji o warunkach zatrudnienia.

Pracodawca może zatem jako porę nocną określić przedział godzin między: 21.00 a 5.00, 22.00 a 6.00 lub 23.00 a 7.00. Od tego, w jaki sposób zostanie określona pora nocna, będzie zależało, czy pracownicy zaczynający pracę o godzinie 6.00 będą ją wykonywać jeszcze w porze nocnej, czy już nie.

Określenie pory nocnej powinno być jednolite dla całego zakładu pracy. Wyjątkowo dopuszcza się określenie odmiennych godzin pory nocnej w stosunku do poszczególnych grup pracowników. W przypadkach uzasadnionych organizacją pracy pracodawca może bowiem ustalić dla różnych grup pracowników różne godziny pory nocnej. Inna pora nocna będzie obowiązywać np. pracowników administracyjnych, gospodarczych i obsługi. Niedopuszczalne wydaje się jedynie odmienne określenie pory nocnej w stosunku do pracowników należących do tej samej grupy. Takie działanie mogłoby być uznane za próbę ominięcia przepisów kp dotyczących pracy w porze nocnej.

Porę nocną trzeba wskazać także wówczas, gdy w danym zakładzie praca jest wykonywana w systemie jednozmianowym, nawet w sytuacji, w której pracodawca nie przewiduje pracy w porze nocnej. Jeśli pracodawca nie oznaczy, które godziny uznaje za obowiązującą w zakładzie pracy porę nocną, zgodnie ze stanowiskiem części doktryny będzie zobowiązany wynagradzać pracownikowi pracę nie tylko przez 8 godzin, lecz przez całe 10 (między 21.00 a 7.00).

Wyłączenia z pracy nocnej

Jak już wskazano, praca w nocy jest dopuszczalna i nie wymaga szczególnego uzasadnienia ze strony pracodawcy, nawet jeżeli jest wykonywana w sposób ciągły przez jednego pracownika. Jest ona jednak zabroniona w przypadku niektórych kategorii pracowników. W porze nocnej pracodawca nie może zatem zatrudniać:

  • pracownicy w ciąży (pracodawca musi jej zmienić rozkład czasu pracy tak, aby nie pracowała w nocy, a jeżeli jest to niemożliwe lub niecelowe, przenieść ją do innej pracy, której wykonywanie nie wymaga pracy w porze nocnej; jeśli i to jest niemożliwe, musi czasowo zwolnić pracownicę z obowiązku pracy; w każdym z tych wypadków jej wynagrodzenie nie może być obniżone);
  • pracownika opiekującego się dzieckiem do lat 4 – bez jego pisemnej zgody;
  • pracownika młodocianego;
  • pracownika niepełnosprawnego, chyba że lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne, a w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad takim pracownikiem, wyrazi na to zgodę lub gdy niepełnosprawny jest zatrudniony przy pilnowaniu.

Ograniczenia

Wszelkie ograniczenia dotyczące pracy nocnej, a także konieczność wypłaty dodatku dotyczą jakiejkolwiek pracy świadczonej w nocy, nawet jeśli jej wymiar wynosi 1 godzinę. Przepisy wprowadzają jednak pewne ograniczenia dotyczące tzw. pracowników pracujących w nocy.

[...]

Joanna Stępniak
adwokat, były koordynator czasu pracy i wypłat wynagrodzeń w Departamencie Prawnym GIP, szkoleniowiec, autor licznych publikacji

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.