Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Maj - Czerwiec 2017 » Stosunek pracy » Uwagi praktyczne o zfśs
 
Łukasz Paroń

Uwagi praktyczne o zfśs

Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych jest przeznaczony na finansowanie działalności socjalnej organizowanej na rzecz osób uprawnionych. Jego zasady reguluje osobna ustawa, jednak z realizacją przepisów bywa różnie.

Ustawa z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (tekst jedn. DzU z 2016 r., poz. 800) – dalej: uzfśs – reguluje zasady tworzenia przez pracodawców zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (dalej: zfśs) i gospodarowania jego środkami. Niestety, ogólność zapisów ustawowych prowadzi do wielu niejasności i wątpliwości, które powodują trudności w ich bieżącej realizacji. Warto przyjrzeć się poszczególnym rozwiązaniom, które są stosowane w zakładach pracy, a które nie powinny mieć miejsca ze względu na niezgodność z przepisami uzfśs.

Ustawodawca w uzfśs uznał niewykonywanie przepisów uzfśs lub podejmowanie działań niezgodnych z jej przepisami za wykroczenie. Zgodnie z art. 12a ust. 1 uzfśs każdy, kto będąc pracodawcą lub będąc odpowiedzialnym w imieniu pracodawcy za wykonywanie przepisów uzfśs, nie wykonuje tych przepisów albo podejmuje działania niezgodne z nimi – podlega karze grzywny. Postępowanie w tej sprawie prowadzi inspektor pracy Państwowej Inspekcji Pracy (art. 12a ust. 2 uzfśs). Istotne jest, że dla powstania odpowiedzialności wykroczeniowej „wystarcza” działanie, które jest sprzeczne z zapisami uzfśs. Każde działanie wykraczające poza ramy uzfśs jest działaniem zabronionym.

Znajomość przepisów uzfśs chroni pracodawcę lub osoby działające w jego imieniu przed odpowiedzialnością wykroczeniową i sankcjami pieniężnymi w postaci grzywny wynoszącej od 1000 do 30 000 zł.

Regulamin

Zgodnie z art. 8 ust. 2 uzfśs zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z zfśs oraz zasady przeznaczania środków zfśs na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej określa pracodawca w regulaminie ustalanym zgodnie z art. 27 ust. 1 albo z art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 13 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn. DzU z 2015 r., poz. 1881) – dalej: uzz. Pracodawca, u którego nie działa zakładowa organizacja związkowa, uzgadnia regulamin z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów. Przytoczony przepis ma charakter szczególny, ponieważ wyraźnie wskazuje na konieczność wydania przez pracodawcę regulaminu zfśs. W tym wewnątrzzakładowym akcie prawa powinny zostać określone zasady i warunki korzystania z zfśs, a także zasady przeznaczania środków na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej. Regulacje te nie mogą pozostawać w sprzeczności z przepisami uzfśs. Istotne jest jednak to, że bez regulaminu nie ma możliwości funkcjonowania zfśs u danego pracodawcy.

Pracodawca nie ma możliwości samodzielnego wydania regulaminu. Zastrzeżono, że musi go wydać we współpracy ze związkami zawodowymi albo z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów.

O ile w przypadku uzgadniania regulaminu ze związkami zawodowymi procedura jest opisana w uzz, o tyle w przypadku pracownika, który miałby reprezentować interesy pracownicze – kiedy nie ma związków zawodowych – brakuje jakichkolwiek regulacji. W takiej sytuacji, zanim dojdzie do wydania regulaminu, pracodawca powinien w sposób zwyczajowo przyjęty w zakładzie zapewnić wyłonienie przedstawiciela lub przedstawicieli załogi. Dopiero gdy zostanie on lub oni wybrany, jest możliwe dokonanie wdrożenia procesu uzgodnień pracodawcy i przedstawiciela załogi.

[...]

Łukasz Paroń
ekspert prawa pracy, redaktor naczelny dwumiesięcznika „Kadry i Płace w Administracji”

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.