Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Maj - Czerwiec 2017 » Ubezpieczenia społeczne i podatki » Zbiegi ubezpieczeń przy umowach zlecenia
 
Krzysztof Sprutta

Zbiegi ubezpieczeń przy umowach zlecenia

W ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: usus) w sposób szczegółowy określono powstanie obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego i rentowego z jednoczesnym określeniem podstawy wymiaru składek na to ubezpieczenie.

Zmiany wprowadzone do usus w zakresie objęcia ubezpieczeniem społecznym osób wykonujących umowy zlecenia było podyktowane faktem, że dotychczasowy stan prawny obowiązujący do 31 grudnia 2015 r. nie był efektywny i dawał możliwość ominięcia obowiązku ubezpieczenia w przypadku więcej niż jednej umowy zlecenia bez względu na to, z jaką podstawą wymiaru składek osoba podlegała ubezpieczeniu społecznemu. Obecnie osoby posiadające kilka tytułów ubezpieczenia podlegają z jednego tytułu. Zazwyczaj z tego, który powstał najwcześniej, lub też z wybranego przez siebie. Oczywiście istnieją wyjątki od tej zasady, ale dotyczą one:

  • podlegania ubezpieczeniu z tytułu stosunku pracy, bez względu na liczbę zawartych umów;
  • zawarcia umowy zlecenia lub umowy o dzieło z własnym pracodawcą lub wykonywania tej umowy na jego rzecz – wówczas wykonujący umowę jest traktowany jako pracownik (tylko w zakresie prawa ubezpieczeń społecznych);
  • uzyskiwania z tytułu stosunku pracy wynagrodzenia w przeliczeniu na okres jednego miesiąca w kwocie niższej niż minimalne wynagrodzenie.

W pozostałych przypadkach jeden tytuł ubezpieczenia powoduje, że następne nie mają cechy obowiązkowości, a objęcie ubezpieczeniem społecznym jest dobrowolne.

Ustalenie kwoty minimalnego wynagrodzenia

Zleceniobiorca, dla którego podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w danym miesiącu jest niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia, spełniający warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym z innych tytułów, podlega obowiązkowo tym ubezpieczeniom jako zleceniobiorca oraz z innych tytułów. Zasada ta jednak nie ma zastosowania, jeżeli łączna podstawa wymiaru składek z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia lub z innych tytułów osiąga kwotę minimalnego wynagrodzenia

W celu ustalenia kwoty minimalnego wynagrodzenia należy stosować poniższe zasady:

  • ustalając podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, nie uwzględniamy podstawy wymiaru składek wykazanej za miesiąc po ustaniu tytułu ubezpieczenia, tj. za miesiąc, w którym ubezpieczony już nie podlegał ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu, w takim przypadku nie zachodzi zbieg tytułu ubezpieczenia (w deklaracji wykazujemy z kodem 30 00);
  • z tytułów obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego i rentowego podstawa wymiaru składek na te ubezpieczenia za dany miesiąc powinna być ustalana na zasadach ogólnych;
  • rozstrzygnięcia obowiązku ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w celu ustalenia łącznej podstawy wymiaru składek dokonujemy odrębnie dla każdego miesiąca, jednocześnie uwzględniając kolejność ich powstawania.

Wykonywanie umowy zlecenia nie zawsze jest jedynym tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Osoba wykonująca umowę zlecenia może jednocześnie pozostawać w stosunku pracy, wykonywać inne umowy zlecenia lub też prowadzić pozarolniczą działalność gospodarczą. W tych przypadkach koniecznością jest rozstrzygnięcie zbiegu ubezpieczenia emerytalnego i rentowego w oparciu o zasady wynikające z art. 9 usus, który w sposób szczegółowy reguluje kwestie zbiegu umowy zlecenia z innymi tytułami ubezpieczenia społecznego.

Więcej niż jedna umowa cywilnoprawna

Największe zmiany systemowe obowiązujące od stycznia 2016 r. dotyczą sytuacji, w której ubezpieczony ma więcej niż jedną umowę cywilnoprawną. Dotychczasowe przepisy stanowiły, że w takim przypadku obowiązkowe jest ubezpieczenie tylko z tytułu jednej umowy, mianowicie tej pierwszej, z zastrzeżeniem, że ubezpieczony w każdej chwili mógł dokonać zmiany tytułu ubezpieczenia.

[...]

Krzysztof Sprutta
radca prawny w Dolnośląskim Oddziale Wojewódzkim NFZ we Wrocławiu, prowadzi Kancelarię Radcy Prawnego

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.