Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Maj – Czerwiec 2018 » Stosunek pracy » Czasowe powierzanie pracownikowi innych obowiązków
 
Marek Stych

Czasowe powierzanie pracownikowi innych obowiązków

Czy pracodawca w ogóle może powierzyć pracownikowi czasowo inną pracę (obowiązki)? Szczegółowo odpowiemy na to pytanie, posiłkując się przykładami oraz orzeczeniami.

Zgodnie z art. 42 § 4 kp pracodawca może czasowo przekazać pracownikowi bez jego zgody obowiązki należące do innego pracownika, a pracownik powinien przyjąć te obowiązki do wykonania. Cechą umowy o pracę jest obowiązek pracownika szczególnej dbałości o dobro pracodawcy, zgodnie z art. 100 § 2 pkt 4 kp. Podobnie jest to wyrażone w orzecznictwie, np. wyroku SN z 9 lutego 2006 r. (II PK 160/05): „dbałość pracownika o dobro zakładu” to w szczególności dbałość o zakład pracy rozumiany przedmiotowo jako jednostka organizacyjna będąca miejscem pracy.

Wspomniany obowiązek niewątpliwie dotyczy m.in. dbałości o dobre imię firmy, jej renomę na rynku. Należy uznać, że chodzi przede wszystkim o takie zobowiązanie pracownika do działania, które zapewni sprawne funkcjonowanie zakładu pracy oraz przyczyni się do rozwoju firmy, a także niepodejmowanie bądź zaniechanie wszelkich czynności i praktyk szkodzących pracodawcy.

Do „działań zapewniających sprawne funkcjonowanie zakładu” z pewnością należy zaliczyć przekazanie pracownikowi obowiązków należących do innego pracownika.

Procedura powierzenia obowiązków

Ustawodawca doprecyzował przesłanki umożliwiające wszczęcie procedury powierzenia obowiązków. W art. 42 § 4 kp wylicza następujące przesłanki:

1.    Wystąpienie uzasadnionej potrzeby pracodawcy (wyrok SN z 16 grudnia 2008 r., I PK 96/08).

Pracodawca ma prawo stosować wspomniany art. 42 § 4 wówczas, gdy wynika to z „uzasadnionej potrzeby”, np.:

  • gdy zapobiegnie to dezorganizacji funkcjonowania pracy w zakładzie;
  • gdy pozwoli uniknąć wystąpienia szkody w mieniu pracodawcy;
  • potrzeb organizacyjnych lub technicznych;
  • nagłego wzrostu sprzedaży lub produkcji.

Brakuje jednak uzasadnienia dla wskazania przyczyn leżących po stronie pracownika. Przykładem może być pogorszenie stanu zdrowia pracownika, który to stan uniemożliwia pracę na zajmowanym stanowisku. W tym przypadku nie ma znaczenia fakt, że chory pracownik nie może wykonywać dotychczasowej pracy, co godzi także w interesy danego pracodawcy. Oznacza to, że jeżeli pracownik w trakcie zatrudnienia stanie się niezdolny do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku ze względu na stan zdrowia, nie można dokonać zmiany rodzaju pracy na podstawie art. 42 § 4 kp. Zdaniem SN pojęcie „potrzeb pracodawcy” z art. 42 § 4 kp nie obejmuje zmiany zakresu obowiązków pracownika z powodu stanu jego zdrowia (wyrok SN z 13 października 1999 r., I PKN 293/99).

2.    Okres powierzenia nie może przekraczać 3 miesięcy w roku kalendarzowym.
3.    Zakaz obniżenia wynagrodzenia.
4.    Posiadanie przez pracownika właściwych kwalifikacji.

W tym przypadku należy odwołać się do art. 102 kp, który stanowi, że kwalifikacje zawodowe pracowników wymagane do wykonywania pracy określonego rodzaju lub na określonym stanowisku mogą być ustalane w wewnątrzzakładowych źródłach prawa pracy, takich jak:

  • układ zbiorowy pracy,
  • regulamin,
  • w takim zakresie, w jakim przepisy szczególne nie regulują tej kwestii.

Pracodawca uzyskał zatem określony margines swobody w tym zakresie, pozostawiając kwestie związane z organizacją stanowisk pracy oraz określeniem kwalifikacji niezbędnych do ich zajmowania w gestii regulaminów organizacyjnych.

Pracodawca, określając kwalifikacje niezbędne do zajmowania określonego stanowiska lub wykonywania określonej pracy, powinien pamiętać, że pojęcie kwalifikacji należy rozumieć szerzej, nie ograniczając się jedynie do samego wykształcenia pracownika. Pojęcie „kwalifikacje” należy rozumieć nie tylko jako przygotowanie zawodowe pracownika, a więc jego formalne wykształcenie, zdobyte doświadczenie zawodowe i potrzebne umiejętności, ale również określone właściwości psychofizyczne pracownika, jego predyspozycje psychiczne oraz zdolność do wykonywania określonych czynności z punktu widzenia zdrowia fizycznego.

[...]

Marek Stych
specjalista w zakresie prawa administracyjnego i samorządu terytorialnego, adiunkt w Instytucie Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.