Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Maj – Czerwiec 2018 » Czas pracy » Godziny ponadwymiarowe nauczyciela
 
Marek Choczaj

Godziny ponadwymiarowe nauczyciela

Przepisy dostępnych aktów prawnych nie regulują wprost zasad rozliczania godzin ponadwymiarowych nauczycieli. Niejasność przepisów sprawia, że w powyższej kwestii pojawiają się różne interpretacje. W rozwiązaniu tego problemu możemy się posiłkować przepisami KN.

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (dalej: KN) z uwagi na specyficzny czas pracy nauczycieli przewiduje jako jeden ze składników wynagrodzenia nauczyciela wynagrodzenie za pracę w godzinach ponadwymiarowych, które związane jest z pracą nauczyciela ponad tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć, tzw. pensum. Ustawa wskazuje, że czas pracy nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć nie może przekraczać 40 godzin na tydzień (art. 42 ust. 1 KN).

Norma czasu pracy nauczyciela rozliczana jest w przedziale tygodniowym, a nie dziennym.

Godziny poza pensum

W przepisach kp występuje termin „godzin nadliczbowych”, który oznacza godziny przepracowane powyżej kodeksowej dobowej normy czasu pracy. Nauczycielska godzina ponadwymiarowa to godzina przepracowana powyżej tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć określonego w art. 42 ust. 3 KN, czyli powyżej pensum.

Zgodnie z przepisami KN przez godzinę zastępstwa doraźnego rozumie się przydzieloną nauczycielowi godzinę zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych powyżej tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych, której realizacja następuje w zastępstwie nieobecnego nauczyciela. Przez godzinę zajęć rewalidacyjnych lub nauczania indywidualnego rozumie się przydzieloną nauczycielowi godzinę zajęć, zgodnie z orzeczeniem poradni psychologiczno-pedagogicznej, powyżej tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych. Liczba godzin ponadwymiarowych nie może przekroczyć 1/2 tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć.

Zgodnie z art. 35 ust. 1 KN w szczególnych wypadkach, podyktowanych wyłącznie koniecznością realizacji programu nauczania, nauczyciel może być zobowiązany do odpłatnej pracy w godzinach ponadwymiarowych zgodnie z posiadaną specjalnością.

Na podstawie przytoczonego przepisu godziny ponadwymiarowe przydzielane są wyłącznie w sytuacji, w której nie jest możliwe zapewnienie realizacji programu nauczania w placówce w ramach pensum obowiązującego zatrudnionych nauczycieli. W sytuacji, w której liczba godzin wynikających z zatwierdzonego na dany rok szkolny planu nauczania przekracza liczbę obowiązkowego wymiaru pensum z powodu liczby zatrudnionych nauczycieli, to w pierwszej kolejności zatrudnia się dodatkowych nauczycieli w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu pracy albo uzupełnia etat niepełnozatrudnionym nauczycielom (jeśli posiadają odpowiednie kwalifikacje). W sytuacji, w której nie jest to możliwe z różnych powodów, to godziny te przyznawane są pełnozatrudnionym nauczycielom jako godziny ponadwymiarowe.

Nauczyciele zatrudnieni w pełnym wymiarze zajęć, dla których plan zajęć wynikający z planów nauczania lub organizacji pracy placówek opiekuńczo-wychowawczych w danym okresie roku szkolnego nie wyczerpuje obowiązującego ich wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych lub przekracza ten wymiar, zobowiązani są do realizowania w innych okresach trwania roku szkolnego takiego wymiaru tygodniowej liczby zajęć, zwiększonego lub zmniejszonego, aby średni wymiar zajęć nauczyciela w ciągu całego roku szkolnego odpowiadał obowiązkowemu wymiarowi godzin określonemu w art. 42 ust. 3 KN.

Nauczycielom, którym ustalono plan zajęć różny w poszczególnych okresach roku szkolnego, należy określić średni wymiar godzin zajęć dla całego okresu zatrudnienia.

Nauczycielskie pensum

Czas pracy nauczyciela jest ustalany inaczej niż w przypadku pozostałych pracowników. Zgodnie z art. 42 ust. 1 KN czas pracy nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć nie może przekraczać 40 godzin na tydzień. W ramach tych 40 godzin nauczyciel powinien realizować:

  • zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, prowadzone bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz, w wymiarze tzw. pensum dydaktycznego określonego w dalszych przepisach KN;
  • inne czynności i zajęcia wynikające z zadań statutowych szkoły, ze szczególnym uwzględnieniem zajęć opiekuńczych i wychowawczych wynikających z potrzeb i zainteresowań uczniów (np. opieka nad dziećmi w ramach wycieczek szkolnych, wyjazdów na tzw. zielone szkoły, wyjść z klasą lub klasami do kina, teatru);
  • zajęcia i czynności związane z przygotowaniem się do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym (np. uczestnictwo w kursach, szkoleniach, ale i czas przeznaczony na sprawdzanie prac domowych uczniów, klasówek, wypracowań).

[...]

Marek Choczaj
inspektor pracy, specjalista z zakresu zbiorowego prawa pracy, wykładowca akademicki, trener

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.