Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Maj – Czerwiec 2018 » Wynagrodzenia i świadczenia » Nagrody z zakładowego funduszu nagród
 
Ewa Kulig

Nagrody z zakładowego funduszu nagród

Tworzenie zakładowego funduszu nagród co do zasady jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem. Możliwość tworzenia funduszu wynika z konkretnych aktów prawnych regulujących tę kwestię. Dotyczy to przede wszystkim pracowników sfery budżetowej.

Akty prawne, które regulują kwestię tworzenia nagród z zakładowego funduszu nagród, to np.:

  • ustawa z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych – gdzie wskazano, że w urzędach państwowych tworzy się zakładowy fundusz nagród wynoszący 8,5% funduszu płac;
  • ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej – członkom korpusu służby cywilnej za szczególne osiągnięcia w pracy zawodowej można przyznać nagrodę ze specjalnie utworzonego w tym celu funduszu nagród w służbie cywilnej. Fundusz nagród, o którym mowa w art. 93 ust. 1 i 2, w wysokości 3% planowanych wynagrodzeń osobowych pozostaje w dyspozycji dyrektorów generalnych urzędów i może być przez nich podwyższany w ramach posiadanych środków na wynagrodzenia;
  • rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 2005 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników samorządowych zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego – w ramach posiadanych środków na wynagrodzenia może być utworzony fundusz nagród z przeznaczeniem na nagrody za szczególne osiągnięcia w pracy zawodowej, pozostający w dyspozycji pracodawcy.

Jak utworzyć fundusz nagród?

Tworzenie funduszu najczęściej polega na dokonaniu konkretnego odpisu na wyodrębnione w tym celu konto. Podział środków na nagrody oraz kryteria ich nabywania i przyznawania powinny być szczegółowo określone w regulaminie wynagradzania, ewentualnie w innym właściwym akcie wewnątrzzakładowego prawa pracy. Nie jest to jednak wymóg bezwzględny.

Ponieważ w przepisach ogólnie obowiązujących nie ma określonych zasad przyznawania nagród, właściwie nie ma też obowiązku uregulowania ich w przepisach wewnątrzzakładowych. Nagroda jest wyrazem uznania i docenienia pracownika za dobrą pracę. Zatem decyzja o przyznaniu nagrody może zależeć od swobodnego uznania pracodawcy.

Nie ma również przeciwwskazań do tego, aby fundusz nagród utworzył przedsiębiorca prywatny, choć w praktyce występuje to dość rzadko. Naczelna zasada nagradzania pracownika wynika z art. 105 kp, który przyznaje pracodawcy kompetencję do przyznawania nagród pracownikom, którzy przez wzorowe wypełnianie swoich obowiązków, przejawianie inicjatywy w pracy i podnoszenie jej wydajności oraz jakości przyczyniają się szczególnie do wykonywania zadań zakładu. Sposób wynagradzania, zwłaszcza u pracodawców prywatnych, może zatem polegać na dużej swobodzie i dowolności.

Granicą swobód jest zasada niedyskryminacji, a zatem stworzenie takich zasad przyznawania i podziału nagród, aby nie można było zarzucić stronniczości, niesprawiedliwości i braku równego traktowania pracowników.

Nagroda z zakładowego funduszu nagród jest jednym spośród wielu składników otrzymywanego wynagrodzenia. Ich liczba budzi niekiedy duże wątpliwości dotyczące stosowania ich w praktyce, zwłaszcza w kwestii odpowiedniej ich kwalifikacji jako składnika stałego czy zmiennego, wliczanego czy też niewliczanego w danych przypadkach do podstawy wynagrodzenia.

Czym jest nagroda?

Zakładowy fundusz nagród, zwłaszcza w znaczeniu tradycyjnym, dotyczy konkretnie nagród. Nie tworzy się go dla premii, prowizji czy dodatków. Musimy zatem dokładnie usystematyzować te pojęcia, co jest tym bardziej problematyczne, że niewiele jest ich prawnych czy formalnych definicji. Nie ma też konkretnych reguł, które miałyby nimi rządzić.

Nagrodę należy przede wszystkim odróżnić od premii. Ten składnik, według większości autorów licznych w tym temacie publikacji, powinien być zarezerwowany wyłącznie dla składnika wynagrodzenia, którego zasady nabywania wynikają z wewnątrzzakładowych źródeł prawa pracy (regulaminy, układy zbiorowe pracy). Premia powinna mieć także trwały periodyczny charakter. Najczęściej wypłacana jest co miesiąc lub w dłuższych, ale cyklicznych odstępach. Kryteria jej nabycia powinny wynikać z regulaminu.

[...]

Ewa Kulig
specjalista, szkoleniowiec, autorka licznych artykułów z zakresu prawa pracy

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.