Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Maj – Czerwiec 2018 » BHP » Ubiór służbowy i reprezentacyjny
 
Jacek Rajewicz

Ubiór służbowy i reprezentacyjny

Dress code, czyli zbiór zasad dotyczących odpowiedniego dopasowania ubioru służbowego do okoliczności, obowiązuje w wielu zawodach, ale może też wynikać z decyzji przełożonych. Specyficznie uregulowana jest sprawa wydawania pracownikowi tzw. ubrania służbowego czy reprezentacyjnego.

Powszechnie przyjmuje się (również wśród organów podatkowych), że aby uznać dany strój za ubiór służbowy, muszą zostać spełnione dwa warunki:

  • jego noszenie jest obowiązkiem pracownika (wynikającym z regulaminu czy umowy o pracę);
  • strój musi posiadać charakterystyczne cechy (np. naszyte logo firmy, charakterystyczny krój i kolor), tj. tak zindywidualizowane elementy, przez które traci przymiot odzieży osobistej.

Obowiązek używania strojów służbowych może również wynikać z decyzji pracodawcy i dotyczyć np. portierów, obsługi hotelu, kelnerów, sprzedawców. W ostatnich latach znacznie zwiększyła się liczba osób zatrudnionych na stanowiskach, które wymagają noszenia odzieży służbowej. Konieczność korzystania w pracy z odzieży służbowej, posiadającej np. logo firmy, wynika m.in. z polityki marketingowej określonej firmy, chęci reklamy czy też chęci identyfikacji pracownika z miejscem pracy. Odzież służbowa nie służy jednak dla bezpieczeństwa czy też ochrony pracownika.

Normy prawne

Obowiązująca ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. DzU z 2018 r., poz. 108 ze zm. – dalej: kp) reguluje w rozdziale IX wszelkie zagadnienia związane z odzieżą i obuwiem roboczym, brakuje jednak regulacji dotyczących odzieży służbowej. Dotyczy to zarówno kwestii odpłatności, jak i późniejszego użytkowania i czyszczenia tego rodzaju odzieży. Niejednokrotnie regulaminy pracy poszczególnych firm również nie zawierają norm dotyczących odzieży służbowej. Jest to szczególnie uciążliwe, gdy odzież ta jest kosztowna lub też wymaga specjalistycznego sposobu czyszczenia.

Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej w stanowisku z 24 lutego 2014 r. twierdzi, że problematyka odzieży służbowej nie jest uregulowana ani w kp, ani w wydanych na jego podstawie aktach wykonawczych. Pewne regulacje w tym zakresie można znaleźć w ustawie z dnia 21 grudnia 1978 r. o odznakach i mundurach (tekst jedn. DzU z 2016 r., poz. 38 ze zm. – dalej: uom). Dla przykładu z art. 10 uom wynika, że mundurem jest ubiór lub jego części służące oznaczeniu przynależności do określonej jednostki organizacyjnej lub wykonywania określonych funkcji albo służby.

W myśl art. 12 uom mundury ustanawiane na podstawie ustawy powinny różnić się w sposób widoczny od pozostających pod szczególną ochroną mundurów: Wojska Polskiego, Policji oraz Straży Granicznej.

Na podstawie regulacji zawartej w art. 1041 § 1 kp, przewidującej, że regulamin pracy, określając prawa i obowiązki pracodawcy i pracowników związane z porządkiem w zakładzie pracy, powinien ustalać m.in. wyposażenie pracowników w narzędzia i materiały, pracodawca może w regulaminie pracy nałożyć na swoich pracowników obowiązek noszenia w czasie pracy ubiorów służbowych spełniających funkcje reprezentacyjne, służących do identyfikacji lub oznaczenia przynależności do określonej jednostki organizacyjnej (np. mundurów, garniturów, strojów wyróżniających się barwą, zaopatrzonych w logo firmy). Pracodawca, wprowadzając taki obowiązek, powinien określić w regulaminie pracy sposób jego realizacji, a więc przewidywać np., że na pracodawcy ciąży obowiązek dostarczenia i wyposażenia pracowników w odpowiedni ubiór bądź że pracodawca jest zobowiązany wypłacić ekwiwalent pieniężny, umożliwiający zakup przez pracowników określonego ubioru.

W tym zakresie postanowienia regulaminu powinny określać również charakterystykę ubrania służbowego, obowiązek i zasady jego noszenia oraz kwestie związane z jego użytkowaniem.

Obowiązek zakupu stroju służbowego

Na pracodawcy, a nie na pracowniku, powinien spoczywać obowiązek finansowania zakupu oraz ponoszenia kosztów związanych z użytkowaniem odzieży, jeżeli nakłada na pracowników obowiązek jej noszenia. Należy podkreślić, że ubiór służbowy nie może zastępować ani odzieży ochronnej, zaliczanej do środków ochrony indywidualnej, ani odzieży i obuwia roboczego w rozumieniu przepisów kp.

[...]

Jacek Rajewicz
długoletni inspektor pracy, specjalista z zakresu prawa pracy, radca prawny i szkoleniowiec z wieloletnim doświadczeniem, obecnie główny specjalista ds. bhp

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.