Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Maj – Czerwiec 2018 » Wynagrodzenia i świadczenia » Zmienne składniki w wynagrodzeniu urlopowym
 
Olgierd Kucharski

Zmienne składniki w wynagrodzeniu urlopowym

Pracownikom korzystającym z urlopów wypoczynkowych należy się zapłata prawidłowo wyliczonego wynagrodzenia za ten okres. Zasady naliczania tego świadczenia zostały określone w przepisach prawa stosunkowo dawno temu, ale nadal mogą występować problemy, zwłaszcza w zakresie przeliczania zmiennych składników wynagrodzenia.

Rys. B. Brosz

Najważniejsza dyrektywa w tym zakresie znajduje się w art. 172 kp, który stanowi, że pracownikowi za czas korzystania z urlopu wypoczynkowego należy się takie wynagrodzenie, jakie otrzymałby, gdyby w tym czasie pracował. Takie sformułowanie przepisu pozwala na rozwianie powstających ewentualnie wątpliwości. W tym przepisie wskazano również, że w przypadku otrzymywania zmiennych składników wynagrodzenia powinno zostać obliczone przeciętne świadczenie. Jako podstawę wynagrodzenia urlopowego bierze się wówczas wynagrodzenie otrzymywane w 3 miesiącach poprzedzających miesiąc korzystania z urlopu, albo nawet z 12 miesięcy w razie znacznego wahania wysokości otrzymywanych wynagrodzeń.

Ten przepis stosuje się do wszystkich pracowników niezależnie od podstawy ich stosunku pracy.

Uszczegółowienia zasad naliczania wynagrodzenia urlopowego dokonano w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (DzU nr 2, poz. 14 ze zm. – dalej: rozporządzenie w sprawie urlopu wypoczynkowego).

Wyliczenie wynagrodzenia urlopowego

Przed przystąpieniem do charakterystyki zasad wyliczania wynagrodzenia urlopowego należy jeszcze zwrócić uwagę na fundamentalną sprawę, jaką jest określenie liczby godzin urlopu wypoczynkowego, z którego korzystał pracownik. W podstawowym systemie czasu pracy zagadnienie jest banalne, ponieważ dniówka pracownika wynosi 8 godzin i liczbę godzin urlopu ustalamy, mnożąc dni urlopu przez 8. Problemy mogą pojawiać się przy osobach zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy lub w systemie równoważnym. W takim przypadku podstawowym dokumentem jest harmonogram czasu pracy danego pracownika, pozwalający na ustalenie, ile godzin pracy miał on zaplanowane do przepracowania w okresie, w którym korzystał z urlopu.

Dopiero ustalenie liczby godzin urlopu pozwala na prawidłowe wyliczenie wynagrodzenia urlopowego.

W przypadku, gdy wynagrodzenie pracownika obejmuje składniki określone w stałej wysokości miesięcznej, to w takiej samej wysokości należą mu się również za czas korzystania z urlopu wypoczynkowego. W tym zakresie nie dokonujemy żadnych przeliczeń. Jeżeli pracownik otrzymuje wynagrodzenie w stałej wysokości miesięcznej, to bez względu na to, czy pracuje, czy jest na urlopie wypoczynkowym, należy mu wypłacić taką samą kwotę. Wynika to z § 7 rozporządzenia w sprawie urlopu wypoczynkowego.

Wyliczenia zaczynają się w przypadku, gdy wynagrodzenie miesięczne pracownika obejmuje elementy zmienne. Najkrócej można je zdefiniować jako takie, które nie są stałymi i obejmują np.:

  • wynagrodzenie określone stawką godzinową, stawką akordową, stawką prowizyjną;
  • dodatki za pracę w godzinach nadliczbowych czy w porze nocnej, premie (których wysokość jest zróżnicowana w różnych miesiącach).

W sytuacji, w której w różnych miesiącach jakiś składnik ma inną wysokość niż w pozostałym, traktujemy go jako zmienny składnik wynagrodzenia.

Jakich natomiast składników w ogóle nie bierzemy pod uwagę do wyliczania wynagrodzenia urlopowego, wskazuje § 6 rozporządzenia w sprawie urlopu wypoczynkowego. W szczególności należy pominąć:

  • otrzymane wynagrodzenie urlopowe, chorobowe, postojowe;
  • nagrody;
  • jednorazowe lub nieperiodyczne wypłaty za spełnienie określonego zadania bądź za określone osiągnięcie.

Premie uznaniowe

W praktyce pojawiają się problemy z tzw. „premiami uznaniowymi”. Pod względem prawnym mają charakter nagrody, a więc świadczenia, które przysługuje pracownikowi tylko wtedy, gdy zostanie przyznane przez pracodawcę na podstawie oceny jego pracy. Kryteria przyznawania tego świadczenia nie mają charakteru skonkretyzowanego i zobiektywizowanego w odróżnieniu od premii regulaminowej.

[...]

Olgierd Kucharski
ekspert prawa pracy, doktor nauk prawnych

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.