Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Maj - Czerwiec 2020 » Wynagrodzenia i świadczenia » Wyłonienie instytucji finansowej – zmiany w PPK
 
Justyna Koryś

Wyłonienie instytucji finansowej – zmiany w PPK

Pozostało 6 miesięcy do rozpoczęcia wdrażania ostatniego etapu programu pracowniczych planów kapitałowych. Wyłonienie instytucji finansowej będzie jednym z pierwszych kroków uczestniczących w nim podmiotów zatrudniających. Jak się do tego przygotować? Czy pandemia koronawirusa ma wpływ na zmiany w PPK?

Od 1 stycznia 2021 r. obowiązek stosowania ustawy z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (DzU z 2018 r., poz. 2215; dalej: uppk) obejmie zarówno podmioty zatrudniające, będące jednostkami wchodzącymi w skład sektora finansów publicznych, jak i pozostałe podmioty, które nie legitymowały się wymaganym stanem zatrudnienia w określonych przepisami uppk terminach. Jednostki sektora finansów publicznych (dalej: jsfp) to zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. DzU z 2019 r., poz. 869 ze zm.;dalej: ufp):

  • organy władzy publicznej, w tym organy administracji rządowej;
  • organy kontroli państwowej i ochrony prawa oraz sądy i trybunały;
  • jednostki samorządu terytorialnego oraz ich związki – związki metropolitalne;
  • jednostki budżetowe;
  • samorządowe zakłady budżetowe;
  • agencje wykonawcze;
  • instytucje gospodarki budżetowej;
  • państwowe fundusze celowe;
  • Zakład Ubezpieczeń Społecznych i zarządzane przez niego fundusze oraz Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i fundusze zarządzane przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego;
  • Narodowy Fundusz Zdrowia;
  • samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej;
  • uczelnie publiczne;
  • Polska Akademia Nauk i tworzone przez nią jednostki organizacyjne;
  • państwowe i samorządowe instytucje kultury;
  • inne państwowe lub samorządowe osoby prawne utworzone na podstawie odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publicznych, z wyłączeniem przedsiębiorstw, instytutów badawczych, instytutów działających w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz, banków oraz spółek prawa handlowego.

Wdrożenie programu w jednym czasie

W założeniach ustawodawcy wdrożenie programu w wymienionych jsfp przewidziano w jednym czasie bez względu na liczbę „osób zatrudnionych”. Znamienne jest również indywidualne ustalenie terminu do zawarcia umowy o prowadzenie PPK. Zgodnie bowiem z art. 137 uppk podmioty zatrudniające, będące jednostkami wchodzącymi w skład sektora finansów publicznych, zawierają umowę o prowadzenie najpóźniej do 10 kwietnia 2021 r.

Obowiązkiem podmiotu zatrudniającego przed zawarciem umowy o prowadzenie PPK będzie zawarcie umowy o zarządzanie z uprzednio wybraną instytucją finansową.

Jeżeli proponowane zmiany dotyczące sposobu wyboru instytucji finansowej zostaną uchwalone wraz z Tarczą Antykryzysową 4.0, część podmiotów zatrudniających, należących do sektora finansów publicznych, może zostać zwolniona z określonych ustawą działań.

Już samo dokonanie wyboru instytucji finansowej spośród umieszczonych w ewidencji PPK: funduszy inwestycyjnych zarządzanych przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych, funduszy emerytalnych zarządzanych przez PTE albo pracowniczych towarzystw emerytalnych lub zakładów ubezpieczeń, będzie wymagało czasu i przygotowania. Dlatego tak ważne jest zaplanowanie kolejnych etapów wdrażania PPK. Zgodnie z postanowieniami art. 7 ust. 3 i 4 uppk podmiot zatrudniający, w porozumieniu z zakładową organizacją związkową lub reprezentacją osób zatrudnionych, jeżeli w podmiocie zatrudniającym nie działa zakładowa organizacja związkowa, wybiera instytucję finansową, z którą zostanie zawarta umowa o zarządzanie PPK. Przepisy uppk nie regulują ani zasad jego zawarcia, ani formy, w której miałoby to nastąpić, określając jedynie w art. 7 ust. 5 uppk końcowy termin zawarcia porozumienia.

Powołany przepis odsłania jeszcze jeden istotny w całej procedurze aspekt. Brak zawarcia porozumienia nie blokuje wdrażania PPK.

Jeżeli nie zostanie ono osiągnięte najpóźniej na miesiąc przed terminem zawarcia umowy o zarządzanie PPK, obowiązek wyboru instytucji finansowej będzie spoczywał na podmiocie zatrudniającym.

Istotne jest podkreślenie, że dopiero brak osiągnięcia wymaganego porozumienia uprawnia podmiot zatrudniający do samodzielnego wyłonienia instytucji finansowej. Pominięcie procedury współdziałania mającej na celu zawarcie porozumienia będzie naruszeniem przepisów uppk.

Porozumienie z zakładową organizacją związkową

Z brzmienia art. 7 ust. 3 uppk wynika, że porozumienie zawierane jest z zakładową organizacją związkową. Co, jeżeli w podmiocie zatrudniającym działa więcej niż jedna zakładowa organizacja związkowa? Należy przyjąć, że w takiej sytuacji instytucja finansowa powinna zostać wybrana w porozumieniu ze wszystkimi zakładowymi organizacjami związkowymi działającymi u danego podmiotu zatrudniającego – wynika to z art. 30 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (dalej: uzz).

Ustawodawca w tym przepisie wska­zuje, że w sprawach dotyczących zbiorowych praw i interesów osób wykonujących pracę zarobkową zakładowe organizacje związkowe mogą tworzyć wspólną reprezentację związkową. Natomiast w sprawach wymagających zawarcia porozumienia lub uzgodnienia stanowiska z zakładowymi organizacjami związkowymi organizacje te przedstawiają wspólnie uzgodnione stanowisko. Sposób ustalania i przedstawiania tego stanowiska przez wyłonioną do tych spraw wspólną reprezentację związkową określa porozumienie zawarte przez organizacje związkowe. Co istotne, bez znaczenia w tym wypadku pozostaje aspekt reprezentatywności organizacji związkowych, o którym mowa w art. 252 uzz.

Należy przypomnieć, że 1 stycznia 2019 r. zmianie uległy przepisy uzz. Związki zawodowe mogą być tworzone także przez osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych. Ma to tym większe znaczenie, że uppk swoim zakresem obejmuje m.in. osoby świadczące usługi na podstawie umów cywilnoprawnych. Zgodnie zaś z art. 251 uprawnienia zakładowej organizacji związkowej przysługują organizacji zrzeszającej co najmniej 10 członków będących:

  • pracownikami u pracodawcy objętego działaniem tej organizacji;
  • innymi niż pracownicy osobami wykonującymi pracę zarobkową, które świadczą pracę przez co najmniej 6 miesięcy na rzecz pracodawcy objętego działaniem tej organizacji.

Jeśli w firmie nie działają związki zawodowe, wyboru instytucji finansowej podmiot zatrudniający powinien dokonać w porozumieniu z reprezentacją osób zatrudnionych, wyłonioną w trybie przyjętym w danym podmiocie zatrudniającym.

Żadne przepisy nie wskazują, w jaki sposób reprezentacja taka powinna zostać wyłoniona. Dlatego też organizacja wyborów będzie zależała od rozwiązań przyjętych w danym podmiocie zatrudniającym. Istotne jest, aby to załoga dokonała stosownego wyboru.

Za niedopuszczalne należy uznać wskazanie reprezentacji przez podmiot zatrudniający. Dodatkowo pamiętać należy o udokumentowaniu przeprowadzonych wyborów. Umożliwi to uniknięcie w przyszłości bezpodstawnych zarzutów. Dla celów dowodowych wskazane jest sporządzenie i przechowywanie odpowiednich protokołów lub innych dokumentów. Jeżeli w zakładzie pracy jest już wybrana reprezentacja załogi, aby mogła prawnie uczestniczyć w procedurze wyłonienia instytucji finansowej, powinna posiadać stosowne umocowania. W innym przypadku podmiot zatrudniający powinien zorganizować wybory, w trakcie których zatrudnieni będą mogli wyłonić daną reprezentację.

[...]

Justyna Koryś
specjalista z zakresu zbiorowego prawa pracy, wykładowca akademicki, trener

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.