Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Marzec - Kwiecień 2019 » Czas pracy » Praca nadliczbowa kierowników jednostek organizacyjnych
 
Marek Rotkiewicz

Praca nadliczbowa kierowników jednostek organizacyjnych

Odmienne traktowanie kierowników w odniesieniu do świadczenia przez nich pracy nadliczbowej i jej rekompensowania ma swoje granice, wyznaczone przede wszystkim szczególnością i wyjątkowością wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych. Pełnienie roli kierowniczej nie pozwala na nieograniczone zlecanie pracy ponad normy czasu pracy.

Pracownicy zarządzający w imieniu pracodawcy zakładem pracy i kierownicy wyodrębnionych komórek organizacyjnych wykonują, w razie konieczności, pracę poza normalnymi godzinami pracy bez prawa do wynagrodzenia oraz dodatku z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych. Przy tym w przypadku kierowników, którzy nie są osobami zarządzającymi zakładem pracy w imieniu pracodawcy, jedyne wyłączenie to brak prawa do wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych w „zwykłych” dniach, przy zachowaniu rekompensaty za pracę w nadgodzinach w niedzielę i święta.

Kierownicy, czyli kto?

Pojęcie kadry kierowniczej zawiera w sobie dwie grupy pracowników:

  • osoby zarządzające zakładem pracy w imieniu pracodawcy;
  • kierownicy wyodrębnionych komórek organizacyjnych.

Rozróżnienie to jest o tyle istotne, że w zakre­sie przepisów zawartych w kp występuje bardzo istotna różnica odnośnie do ilości „zwolnień” ze stosowania ograniczeń w zakresie czasu pracy w odniesieniu do przedstawicieli obu tych grup.

Osoby zarządzające w imieniu pracodawcy zakładem pracy to według definicji z art. 128 § 2 pkt 2 kp osoby kierujące jednoosobowo zakładem pracy i ich zastępcy lub pracownicy wchodzący w skład kolegialnego organu zarządzającego zakładem pracy oraz główni księgowi. Wykładnia art. 128 § 2 pkt 2 kp była wielokrotnie przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego i ma obecnie utrwalony charakter. Dla przykładu można przytoczyć pogląd prawny SN wyrażony w wyroku z 18 października 2011 r. (III PK 19/11), zgodnie z którym istotne znaczenie ma to, aby uprawnienia do zarządzania zakładem pracy wynikały z istoty zajmowanego przez pracownika stanowiska pracy, w ramach którego:

  • kieruje on daną jednostką organizacyjną;
  • wykonuje w jej imieniu przyznane tej jednostce organizacyjnej, na podstawie aktów ustrojowych i zastrzeżone dla pracodawcy, czynności z zakresu prawa pracy, które polegają między innymi na zatrudnianiu i zwalnianiu pracowników.

Z kolei w wyroku z 27 stycznia 2016 r. (III PK 64/15) przyjęto, że decydujące znaczenie dla oceny, czy dana osoba jest pracownikiem zarządzającym w imieniu pracodawcy zakładem pracy (art. 128 § 2 pkt 2 kp), a tym samym nieobjętym zasadami wynagradzania obowiązującymi na podstawie regulaminu wynagradzania, jest to, czy posiada uprawnienia do zarządzania zakładem pracy, w tym wykonywania czynności zastrzeżonych dla pracoda­wcy w sprawach z zakresu prawa pracy (tutaj również postanowienie SN z 25 lipca 2018 r., I PK 180/17).

Pracownik, któremu powierzono peł­nienie obowiązków zastępcy kierującego jednoosobowo zakładem pra­cy (art. 128 § 2 pkt 2 kp), nie jest pracownikiem zarządzającym w imieniu pracodawcy zakładem pracy w rozumieniu art. 1511 § 1 kp. Pracownik taki może być natomiast kierownikiem wy­odrębnionej komórki organizacyj­nej w rozumieniu tego przepisu (wyrok SN z 7 listopada 2017 r., I PK 302/16). Samo wskazanie w umowie określonego stanowiska nie jest jednak wystarczające dla objęcia pracownika tym pojęciem i jednoczesnego wyłączenia prawa do świadczeń z tytułu nadgodzin. Jak wskazał SN w wyroku z 8 marca 2011 r. (II PK 221/10) główny księgowy wykonujący jednocześnie i stale pracę szeregowego pracownika, czyli pracujący w warunkach ukrytej pracy rotacyjnej, nie jest objęty hipotezą art. 1514 § 1 kp. Ustawodawca w przepisach kp nie definiuje pojęcia „kierowników wyodrębnionych komórek organizacyjnych”.

Powszechnie przyjmuje się, że pojęcie „kierowników wyodrębnionych komórek organizacyjnych” oznacza zajmowanie stanowiska połączone z posiadaniem możliwości wydawania podległym pracownikom wiążących poleceń dotyczących świadczenia pracy, organizowania pracy podległych pracowników.

Pracownik, kierując wyodrębnioną komórką organizacyjną, wykonuje równocześnie pracę na równi z członkami kierowanego zespołu. Nie może być zatem uznawany za kierownika komórki organizacyjnej pozbawionego rekompensaty pracy w nadgodzinach (np. wyrok SN z 8 marca 2011 r., II PK 221/10). O tym, czy dana osoba zatrudniona jest na stanowisku kierowniczym, decydują w zasadzie struktury organizacyjne pracodawcy (wyrok SA w Szczecinie z 12 czerwca 2014 r., III APa 15/13).

[...]

Marek Rotkiewicz
specjalista prawa pracy, doradca, szkoleniowiec

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.