Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Marzec - Kwiecień 2020 » BHP » BHP a COVID-19
 
Tomasz Jankowski

BHP a COVID-19

Podstawowym obowiązkiem każdego z pracodawców jest zapewnienie pracownikom i innym osobom fizycznym wykonującym pracę prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Ten wymóg znajduje swoje fundamentalne podstawy w ustawie zasadniczej, Kodeksie pracy, a ostatnio – w szczególnym stanie pandemii – rozwijany jest również w rozporządzeniach.

Istotne jest bieżące śledzenie wydawanych aktów wykonawczych, ponieważ określają one nowe obowiązki pracodawców, które mają istotny wpływ na ochronę zdrowia pracowników i innych osób. Takim szczególnym aktem jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 kwietnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, ogłoszone w Dzienniku Ustaw pod pozycją 658. Przedmiotowy akt zawiera stosunkowo wiele obowiązków, które należy zaliczyć do zagadnień z dziedziny bezpieczeństwa i higieny pracy.

W kolejnym akcie wykonawczym, tj. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2020 r. zmieniającym rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, dokonano szczególnego doprecyzowania obowiązku zakrywania ust i nosa.

Rękawiczki, płyny i odległości minimalne

Zgodnie z § 9 rozporządzenia zakłady pracy zostały zobowiązane do zapewnienia osobom zatrudnionym niezależnie od podstawy zatrudnienia rękawiczek jednorazowych lub środków do dezynfekcji rąk, a także dbania o zachowanie odległości między stanowiskami pracy wynoszącej co najmniej 1,5 m, chyba że jest to niemożliwe ze względu na charakter działalności wykonywanej w danym zakładzie pracy, a zakład ten zapewnia środki ochrony osobistej związane ze zwalczaniem epidemii COVID-19. Konstrukcja przepisu wyraźnie wskazuje, że obowiązek w zakresie podmiotowym dotyczy każdej osoby, która wykonuje pracę, niezależnie od podstawy prawnej zatrudnienia.

Należy to rozumieć w ten sposób, że obejmuje zarówno pracowników, jak i osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych, tj. np. umów zlecenia czy umów o dzieło.

Takie rozwiązanie jest uzasadnione względami dosłownej wykładni przepisów rozporządzenia oraz postanowieniami kp, które zobowiązują pracodawców do zapewnienia warunków bezpiecznej i higienicznej pracy zarówno w stosunku do pracowników, jak i zleceniobiorców.

Nie bez znaczenia pozostają względy natury systemowej oraz celowościowej, które uzasadniają objęcie tymi rozwiązaniami każdą osobę fizyczną, ponieważ umożliwi to ograniczenie pandemii. Obowiązek obejmuje konieczność wyposażenia w rękawiczki jednorazowe lub alternatywnie zapewnienie środków dezynfekcyjnych. Wybór w tym obszarze pozostaje w zakresie swobody decyzyjnej pracodawcy, z tym jednak zastrzeżeniem, że w przypadku podjęcia decyzji o zastosowaniu danego środka jego ilość powinna być na tyle wystarczająca, aby pracownicy i inne osoby mogły z niego korzystać. Nie jest wykluczone zapewnienie obu środków jednocześnie, jednak wybór metody zapobiegania pozostawiono pracodawcom. Wydaje się, że przyjęte rozwiązanie powinno być adekwatne do możliwości zakupu danych środków i przewidywać możliwość stosowania obu rozwiązań w zależności od dostępności środków na rynku. Informacja o miejscach udostępnienia tychże środków powinna zostać przekazana pracownikom.

Innym istotnym obowiązkiem jest zapewnienie odległości między stanowiskami pracy wynoszącej minimum 1,5 m.

Przesłanką umożliwiającą odstępstwo od tej reguły jest charakter prowadzonej działalności, przy czym wówczas konieczne jest zapewnienie środków ochrony indywidualnej. Zapewnienie tej odległości należy rozumieć przede wszystkim jako odległość między pracownikami, ponieważ to oni mogą być potencjalnymi źródłami zakażenia, a nie samymi stanowiskami pracy. Przykładowo w pomieszczeniu biurowym, w którym pracują cztery osoby, dla zapewnienia realizacji tego obowiązku można wprowadzić pracę rotacyjną, która polega na tym, że pracownicy przychodzą do pracy w biurze albo w inne dni tygodnia, albo w innych godzinach, a w pozostałych dniach wykonują pracę w domu np. w postaci pracy zdalnej. Wówczas wobec ich „rozrzedzenia” na skutek ograniczenia przychodzenia do biura w tym samym terminie, ograniczenia jednoczesnego przebywania w biurze, obowiązek należy uznać za zrealizowany.

[...]

Tomasz Jankowski
ekspert prawa pracy

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.