Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Styczeń - Luty 2019 » Wynagrodzenia i świadczenia » Dopuszczalność stosowania wypowiedzenia zmieniającego
 
Przemysław Wojnicz

Dopuszczalność stosowania wypowiedzenia zmieniającego

Prawo pracodawcy samorządowego do zmiany własnej struktury organizacyjnej jest uprawnieniem autonomicznym i niepodlegającym kontroli sądu powszechnego. Struktura ta może zostać zmieniona w każdym czasie dla realizacji zakładanych celów. W praktyce bardzo często jej zmiana wymaga zastosowania rozwiązań prawnych unicestwiających lub moderujących stosunki pracy osób realizujących zadania pracodawcy.

W przedmiotowym artykule poruszone zostaną zagadnienia:

a) czy pracodawca samorządowy, który ma zamiar likwidacji stanowiska wyższego oraz dalszego zatrudniania pracownika na stanowisku niższym, zgodnym z jego kwalifikacjami, może zastosować albo „wypowiedzenie zmieniające” znane Kodeksowi pracy (art. 42 § 4 kp), albo „przeniesienie” określone w art. 23 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (dalej: uops) czy też musi zastosować wyłącznie „przeniesienie” przypadku;
b) jakie są skutki nieprawidłowego zastosowania „wypowiedzenia zmieniającego” zamiast „przeniesienia”.

Ochronna funkcja prawa pracy

Punktem wyjścia dla oceny, kiedy prawidłowo zastosować wypowiedzenie zmieniające, a kiedy przeniesienie, jest ustalenie, że prawo pracy wyodrębniło się z cywilistycznego pnia i pełni funkcję ochronną dla słabszej strony stosunku prawnego, jakim jest stosunek pracy. Zarówno w sferze cywilnej, jak i pracowniczej obowiązują:

  • zasada swobody umów, czyli zawarcie umowy i określenie jej istotnych elementów zależne jest od woli stron;
  • zasada pacta sunt servanda, czyli konieczność dotrzymania umowy na ustalonych uprzednio warunkach.

Każda umowa (zarówno cywilna, jak i pracownicza) może być rozwiązana albo tylko zmodyfikowana w każdym elemencie na zasadzie dwustronnego oświadczenia woli – porozumienia stron, co jest oczywistym następstwem tego, że zgodne oświadczenie woli jest podstawą zaistnienia danego stosunku prawnego. Mimo że jest to kwestia oczywista, akty prawne w tej części, w której normują sposoby rozwiązania lub modyfikacji stosunku pracy, wymieniają ten sposób (np. art. 30 § 1 pkt 1 kp). W przypadku braku zgodnego oświadczenia woli dopuszcza się rozwiązanie lub modyfikację stosunków umownych (zarówno cywilnych, jak i pracowniczych) w drodze jednostronnych oświadczeń woli każdej ze stron, ze skutkiem odroczonym w czasie lub natychmiastowym.

Skutkiem jednostronnych oświadczeń o charakterze modyfikującym jest to, że stosunek prawny, czy to cywilny, czy pracy, ulega modyfikacji, jeśli tylko po dojściu oświadczenia woli do adresata nawet w sposób milczący zaakceptuje on oświadczenie.

O ile jednak jednostronne oświadczenia woli w sferze prawa cywilnego są składane bez określonych ściśle i bardzo formalnie reguł, o tyle takie same oświadczenia woli w sferze prawa pracy, w szczególności te składane przez pracodawcę, podlegają restryktywnym regułom, jeśli chodzi o:

  • formę (pisemna);
  • wskazanie przyczyny (opis motywów działania pracodawcy);
  • określenie skutków (rozwiązanie stosunku pracy albo wskazanie zmienionych elementów przy modyfikacji stosunku pracy i określenie terminu, od którego to następuje albo do którego pracownik może złożyć oświadczenie, czy akceptuje, czy nie jednostronne oświadczenie woli pracodawcy);
  • pouczenie o prawie odwołania się do sądu powszechnego.

Stosunek pracy urzędnika samo-rządowego jest stosunkiem pracy umownym, zawartym na czas określony lub nieokreślony, do wykonywania pracy urzędnika bądź nieurzędnika, na określonym stanowisku pracy, za określonym wynagrodzeniem. Modyfikacja jego istotnych elementów nie jest możliwa bez usprawiedliwionych prawnie przyczyn i we właściwym trybie.

[...]

Przemysław Wojnicz
sędzia sądu rejonowego w Zielonej Górze, główny specjalista w Departamencie Wykonania Orzeczeń i Probacji Ministerstwa Sprawiedliwości, autor wielu publikacji z zakresu prawa pracy

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.