Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Wrzesień - Październik 2017 » Czas pracy » Odwołanie z urlopu
 
Grzegorz Sobota

Odwołanie z urlopu

Przepisy prawa pracy gwarantują pracownikowi korzystanie z urlopu wypoczynkowego w każdym roku kalendarzowym. Pracodawca w uzasadnionych przypadkach może jednak odwołać pracownika z urlopu.

Warunkiem, jaki musi być spełniony, aby uznać, że postępowanie pracodawcy było zgodne z literą prawa, jest wystąpienie okoliczności uzasadniających skorzystanie z możliwości odwołania z urlopu. Pracownik nie będzie zmuszony do zastosowania się do polecenia:

  • jeśli pracodawca nie przedstawi powodów odwołania lub
  • jeśli będzie w stanie udowodnić, że z przyczyn niezależnych od niego nie mógł stawić się do pracy w terminie wyznaczonym przez zwierzchnika.

Pracownik ma prawo do wypoczynku, który zapewniają między innymi przepisy o urlopach wypoczynkowych. Sąd Najwyższy w wyroku z 23 marca 2017 r. (I PK 130/16) jednoznacznie wskazał, że zobowiązanie pracownika przez pracodawcę do pozostawania w gotowości do pracy czy wymuszanie na nim świadczenia pracy w czasie urlopu wypoczynkowego stanowi zaprzeczenie idei urlopu wypoczynkowego przeznaczonego na czas niezakłóconego odpoczynku. W ogólnych przepisach prawa pracy pracownikom zapewniono urlop wypoczynkowy oraz urlopy okolicznościowe. Pracownik może także korzystać z urlopu bezpłatnego, ale jego udzielenie zależy tylko i wyłącznie od woli pracodawcy.

Odwołanie z urlopu dotyczy wyłącznie urlopów wypoczynkowych i bezpłatnych.

Zgodnie z art. 152 § 1 kp pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego. W przepisach kp ustawodawca zastrzegł, że pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu. Oznacza to, że w czasie trwania zatrudnienia nie można zastąpić urlopu dodatkowym wynagrodzeniem, ponieważ urlop ma służyć wypoczynkowi od pracy. W przepisach kp określa się, jaki wymiar urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi, jakie okoliczności mogą zmniejszać jego wymiar i co ważne – zezwalają na dzielenie urlopu na części na podstawie wniosku złożonego przez pracownika.

Jedna z części urlopu musi obejmować co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych, pozostałe dni urlopu mogą być udzielane w dowolnym wymiarze. W celu ułatwienia organizacji pracy w zakładzie ustala się plan urlopów. Nie wszyscy pracodawcy mają obowiązek tworzenia planu, aczkolwiek takie rozwiązanie ma swoje plusy, bo już na tym etapie można uzgodnić termin nieobecności poszczególnych pracowników w taki sposób, aby zapewnić normalne funkcjonowanie firmy. Jeśli nie tworzy się planu urlopów, termin urlopu pracodawca ustala w porozumieniu z każdym pracownikiem.

Pracownik ma prawo do skorzystania w każdym roku kalendarzowym w terminie przez siebie wskazanym z urlopu na żądanie w wymiarze maksymalnie 4 dni. Z takiej możliwości może, ale nie musi korzystać. Tych 4 dni urlopu nie ujmuje się w planie urlopu.

Odwołanie z urlopu wypoczynkowego

Prawa w zakresie urlopów wypoczynkowych ma także pracodawca. Zgodnie z art. 167 § 1 kp pracodawca może odwołać pracownika z urlopu tylko, gdy jego obecności w zakładzie wymagają okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczynania urlopu.

Pracodawca, powiadamiając pracownika o decyzji, musi podać przyczynę odwołania. Sąd Najwyższy w wyroku z 8 marca 2017 r. (II PK 26/16) stwierdził, że „skoro zaś pracodawca – odwołując pracownika z urlopu – ogranicza w ten sposób konstytucyjne prawo do wypoczynku, winien to uczynić w jednoznacznym oświadczeniu woli, które wywołuje skutek w chwili złożenia go pracownikowi w taki sposób, aby mógł zapoznać się z jego treścią”. Pracodawca jest zobowiązany pokryć koszty poniesione przez pracownika w bezpośrednim związku z odwołaniem go z urlopu.

Termin urlopu może być przesuwany. Wyjątkiem są zakłady pracy, które z uwagi na prowadzoną działalność mają z góry zaplanowany czas przerwy i wszyscy pracownicy firmy mają urlop w tym samym czasie, np. 4 tygodnie w lipcu. W takim przypadku ustala się to odpowiednim zapisem w przepisach wewnątrzzakładowych, np. w regulaminie pracy.

[...]

Grzegorz Sobota
praktyk specjalizujący się w sprawach kadrowo-płacowych, prowadzi szkolenia z prawa pracy

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.