Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Wrzesień - Październik 2017 » Wynagrodzenia i świadczenia » Potrącenia z minimalnej stawki godzinowej
 
Olgierd Kucharski

Potrącenia z minimalnej stawki godzinowej

Od 1 stycznia 2017 roku weszły w życie przepisy ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, gwarantujące osobom zatrudnionym w ramach umowy zlecenia lub innej umowy o świadczeniu usług stawkę minimalnego wynagrodzenia godzinowego w kwocie 13 zł brutto.

Rys. B. Brosz

Przepisy ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (tekst jedn. DzU z 2017 r., poz. 847 ze zm.) – dalej: umwp – w praktyce stosowania nadal budzą wątpliwości. Do jednego z dyskutowanych problemów należy kwestia możliwości dokonywania potrąceń z tej kwoty. Na razie brakuje orzecznictwa, które rozwiałoby wszystkie spory w tym zakresie, dlatego należy oprzeć się na wykładni przepisów.

Nie ma żadnych wątpliwości, że pomimo faktu, iż ustawodawca wprowadził kwotę minimalnej stawki godzinowej za czynności wykonywane na podstawie umowy zlecenia, to poza tą regulacją w pozostałym zakresie stosuje się przepisy prawa cywilnego. Dotyczy to również przepisów, które określają zasady potrąceń, czyli art. 498–505 kc.

Definicja potrącenia

Ustawodawca w art. 498 kc zawarł definicję potrącenia. Zgodnie z nią potrącenie polega na tym, że gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikiem i wierzycielem, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub innym organem państwa. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.

Ta rozbudowana definicja tak naprawdę skrywa bardzo praktyczne rozwiązanie wskazujące, że jeżeli ktoś jest dłużnikiem drugiej osoby, ale jednocześnie ta druga osoba jest mu coś winna, to nie ma sensu, żeby najpierw ona oddała swój dług, po czym zaraz z powrotem ma otrzymać swoją należność.

Wierzytelności pieniężne

W przepisach jest mowa o tym, że potrącenie może dotyczyć długu, którego przedmiotem są pieniądze albo rzeczy oznaczone gatunkowo, np. kilogram marchewki. Nas będą zajmowały tylko wierzytelności pieniężne, w szczególności sytuacja, w której zleceniobiorca, wykonujący umowy zlecenia z gwarantowaną stawką minimalną 13 zł za godzinę, jest dłużnikiem: banku, alimentacyjnym albo samego zleceniodawcy. Tego typu potrącenia będą mogły dotyczyć sytuacji prostej, w której jednocześnie wierzycielem i dłużnikiem są względem siebie zleceniobiorca i zleceniodawca, ale również będą obejmowały sytuacje egzekucji tytułów wykonawczych sądowych, administracyjnych, a za zgodą zatrudnionego również innych wierzycieli.

Ustawodawca w art. 505 kc określa wierzytelności, których nie można umorzyć przez potrącenie, są to wierzytelności:

  • nieulegające zajęciu;
  • o dostarczenie środków utrzymania;
  • wynikające z czynów niedozwolonych;
  • co do których potrącenie jest wyłączone przez przepisy szczególne.

Dla potrzeb tego artykułu najistotniejsze znaczenie będzie miał pierwszy przypadek, a więc wskazanie, kiedy wierzytelności nie ulegają zajęciu. Pozostałe sytuacje są również istotne, ale mają mniejsze znaczenie praktyczne, przynajmniej jeśli chodzi o stawkę 13 zł brutto za godzinę za umowę zlecenia.

Wierzytelności nieulegające zajęciu

Dokładne wskazanie wierzytelności nieulegających zajęciu znajduje się w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. DzU z 2016 r., poz. 1822 ze zm.) – dalej: kpc. Jest to grupa kilku przepisów. Zgodnie z art. 829 pkt 5 kpc egzekucji u dłużnika, pobierającego periodyczną stałą płacę, nie podlegają pieniądze w kwocie, która odpowiada niepodlegającej egzekucji części płacy za czas do najbliższego terminu wypłaty, a u dłużnika nieotrzymującego stałej płacy pieniądze niezbędne dla niego i jego rodziny na utrzymanie przez dwa tygodnie.

[...]

Olgierd Kucharski
ekspert prawa pracy, doktor nauk prawnych

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.