Kadry i Płace w Administracji

Strona główna » Wrzesień - Październik 2019 » Stosunek pracy » Pracownik pod działaniem narkotyków
 
Marcin Jachimowicz

Pracownik pod działaniem narkotyków

Polskie prawodawstwo w dość szczegółowy sposób normuje problematykę związaną z alkoholem w sferze pracy. Istnieje natomiast znaczna luka w przepisach prawa, które dotyczą narkotyków w miejscu pracy.

Uregulowania prawne, jakie mogą znaleźć swoje zastosowanie w przypadku narkotyków w pracy, można znaleźć przede wszystkim w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tekst jedn. DzU z 2019 r., poz. 852 ze zm.; dalej: upn) oraz w innych aktach prawnych, wskazanych w tym artykule. Odwołują się one do narkotyków w miejscu pracy w zakresie odpowiedzialności pracodawcy lub pracownika za łamanie przepisów prawnych w tej materii. Ponadto kwestie te mogą być regulowane w wewnętrznych przepisach danego zakładu pracy, np. w regulaminie pracy, gdzie pracodawca może zawrzeć postanowienia obligujące pracowników do powstrzymania się od spożywania narkotyków na terenie zakładu pracy lub w czasie pracy, a także wprowadzające zakaz przychodzenia do pracy pod wpływem tego rodzaju specyfików czy też zakazujące ich wnoszenia na teren zakładu pracy.

Jak określić stan pracownika?

Brakuje również na gruncie powszechnie obowiązujących przepisów prawnych definicji stanu odurzenia narkotycznego oraz pojęcia określającego stan po zażyciu narkotyków. Sprecyzowanie tak jednolitych ram zawartości narkotyków w organizmie człowieka jest zadaniem niebywale trudnym, co związane jest zarówno z ogromną różnorodnością tego rodzaju specyfików, jak i ich różnorodnym wpływem na organizm człowieka. Niejednokrotnie, by wykazać stan pracownika określany w przepisach prawa jako: „pod wpływem” lub „po użyciu” narkotyków, sięgać należy po opinie biegłych czy z zakresu toksykologii.

Nie ma obiektywnego miernika określającego zawartość środków odurzających oraz substancji psychotropowych w organizmie powodującego zaburzenia czynności psychomotorycznych odpowiadającego stanowi nietrzeźwości. Nie wypracowano dotychczas takiego miernika, jakim jest zawartość alkoholu w organizmie wyrażona w ‰ lub mg/dm³.

Przeprowadzone badania z reguły ograniczają się do stwierdzenia obecności w organizmie środka odurzającego lub substancji psychotropowej oraz ich rodzaju.

Możliwe jest również oznaczenie ilościowe środka odurzającego lub substancji psychotropowej, które znajdują się w organizmie, lecz ze względu na brak stałego miernika może to mieć jedynie znaczenie pomocnicze dla określenia stopnia wpływu tego środka lub substancji na zaburzenia świadomości pracownika. Dla określenia tego stanu ważne znaczenie mają inne dowody, np. relacje świadków pozwalające na ustalenie sposobu zachowania się pracownika i na tej podstawie wyciągnięcie wniosków co do stopnia zaburzenia świadomości osoby, która może znajdować się pod działaniem ­narkotyków.

Czym są substancje potocznie zwane narkotykami?

Substancje psychotropowe

Ustawodawca w przepisach upn zawarł definicję narkotyków, w której wskazał na środki odurzające, substancje psychotropowe oraz nowe substancje psychoaktywne. Substancją psychotropową są substancje:

  • objęte zakresem stosowania konwencji Narodów Zjednoczonych o substancjach psychotropowych z dnia 21 lutego 1971 r. (DzU z 1976 r. nr 31, poz. 180);
  • wymienione w załączniku do decyzji ramowej Rady 2004/757/WSiSW z dnia 25 października 2004 r. ustanawiającej minimalne przepisy określające znamiona przestępstw i kar w dziedzinie nielegalnego handlu narkotykami (DzUrz UE L 335 z 11.11.2004 r. ze zm.) poddane środkom kontroli i sankcjom karnym takim samym jak substancje, o których mowa w poprzednim punkcie;
  • pochodzenia naturalnego lub syntetycznego, w formie czystej lub w formie preparatu, działające na ośrodkowy układ nerwowy, inne niż określone w pozostałych punktach, ale o podobnej do nich budowie chemicznej lub działaniu, stwarzające, zgodnie z rekomendacją zespołu do spraw oceny ryzyka zagrożeń dla zdrowia lub życia ludzi związanych z używaniem nowych substancji psychoaktywnych, takie same zagrożenia dla zdrowia publicznego lub zagrożenia społeczne jak zagrożenia stwarzane przez te substancje;
  • inne niż wymienione poprzednio, które na podstawie przepisów ustawy obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (DzU z 2018 r., poz. 1490) były objęte wykazem substancji psychotropowych;
  • określone w przepisach wydanych na podstawie art. 44f pkt 1 upn (np. brefedron, amfetamina, ketamina, met­amfetamina, mefedron, diazepam).

Środki odurzające

Środkiem odurzającym są substancje:

  • objęte zakresem stosowania jednolitej konwencji Narodów Zjednoczonych o środkach odurzających z 1961 r. (DzU z 1966 r. nr 45, poz. 277) zmienionej protokołem z 1972 r. (DzU z 1996 r., poz. 149);
  • wymienione w załączniku do decyzji ramowej Rady 2004/757/WSiSW z dnia 25 października 2004 r. ustanawiającej minimalne przepisy określające znamiona przestępstw i kar w dziedzinie nielegalnego handlu narkotykami, poddane środkom kontroli i sankcjom karnym takim samym jak substancje, o których mowa w poprzednim punkcie;
  • pochodzenia naturalnego lub syntetycznego, w formie czystej lub w formie preparatu, działające na ośrodkowy układ nerwowy, inne niż określone w pozostałych punktach, ale o podobnej do nich budowie chemicznej lub działaniu, stwarzające, zgodnie z rekomendacją zespołu do spraw oceny ryzyka zagrożeń dla zdrowia lub życia ludzi związanych z używaniem nowych substancji psychoaktywnych, takie same zagrożenia dla zdrowia publicznego lub zagrożenia społeczne jak zagrożenia stwarzane przez te substancje;
  • inne niż wymienione w pozostałych punktach, które na podstawie przepisów ustawy obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej były objęte wykazem środków odurzających;
  • określone w przepisach wydanych na podstawie art. 44f pkt 2 upn (np. heroina, ziele konopi innych niż włókniste, żywica konopi innych niż włókniste, metadon, kokaina, liście koki, morfina, opium).

[...]

Marcin Jachimowicz
prokurator w Prokuraturze Rejonowej w Świebodzinie

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.